Có một lý do khiến Metal Gear Solid V: The Phantom Pain vẫn luôn được nhắc tới như một trong những tựa game ám ảnh nhất từng được tạo ra. Không phải vì gameplay xuất sắc, cũng không chỉ bởi thế giới mở quá tự do so với thời điểm năm 2015. Điều khiến MGSV trở nên đặc biệt nằm ở cảm giác nó để lại sau khi kết thúc. Một khoảng trống rất khó gọi tên. Một cảm giác hụt hẫng kéo dài rất lâu, giống như người chơi vừa đánh mất thứ gì đó mà chính họ cũng không biết rõ là gì.
"The Phantom Pain" vốn là một hội chứng có thật ngoài đời. Khi một người mất đi tay hoặc chân, não bộ đôi lúc vẫn tạo ra cảm giác đau đớn ở phần cơ thể không còn tồn tại. Cơn đau ấy là giả, nhưng cảm giác thì thật.
Kojima đã lấy chính khái niệm đó để xây dựng toàn bộ linh hồn của MGSV.
Trong thế giới của The Phantom Pain, mọi nhân vật đều đang đau vì thứ đã biến mất. Big Boss đánh mất danh tính thật của mình. Kazuhira Miller mất đi lý tưởng. Skull Face mất quê hương, mất ngôn ngữ, mất cả gương mặt. Quiet mất khả năng được sống như một con người bình thường. Diamond Dogs là một gia đình được xây dựng từ những con người không còn nơi nào để trở về.
Và cuối cùng, chính người chơi cũng nhận ra mình đã đánh mất một thứ gì đó sau khi game kết thúc.
Điều đáng sợ nằm ở chỗ MGSV không chỉ kể về "phantom pain". Bản thân nó cũng trở thành một phantom pain của ngành game.
Và có lẽ chính sự dang dở ấy mới là thứ khiến The Phantom Pain trở thành tựa game khó quên nhất trong toàn bộ series Metal Gear.
Metal Gear Solid V là câu chuyện về những thứ đã mất
Thoạt nhìn, MGSV giống một game chiến tranh điển hình. Người chơi sở hữu căn cứ quân sự riêng, điều khiển trực thăng, phát triển vũ khí và xây dựng một đội quân hùng mạnh. Nhưng càng chơi lâu, người ta càng nhận ra đây không phải một trò chơi về chiến thắng.
Nó là câu chuyện về những con người đang cố sống tiếp sau mất mát.
Venom Snake thức dậy sau chín năm hôn mê với cơ thể không còn nguyên vẹn. Kaz mất chân và mất luôn niềm tin vào thế giới. Quiet bị biến đổi thành một sinh vật không thể giao tiếp bằng lời nói. Skull Face sống như hiện thân của chiến tranh lạnh - một con người bị lịch sử nghiền nát tới mức không còn nhận ra chính mình.
Điểm chung của tất cả các nhân vật là họ không còn hoàn chỉnh.
Thế nhưng MGSV không biến họ thành anh hùng bi kịch kiểu điện ảnh Hollywood. Kojima để họ tiếp tục sống trong sự thiếu hụt ấy. Không ai thực sự vượt qua được nỗi đau của mình. Họ chỉ học cách tồn tại cùng nó.
Diamond Dogs được xây dựng từ ý tưởng đó.
Đây không phải "Mother Base 2.0". Nó giống một nghĩa địa nổi trên biển hơn. Một nơi tập hợp những con người bị chiến tranh bỏ rơi. Họ không chiến đấu vì công lý, cũng chẳng chiến đấu vì hòa bình. Họ chiến đấu đơn giản vì không còn biết phải sống vì điều gì khác.
Tên gọi "Diamond Dogs" cũng mang ý nghĩa rất đặc biệt. Nó lấy cảm hứng từ album của David Bowie - nghệ sĩ mà Kojima cực kỳ yêu thích. Trong album đó, "Diamond Dogs" đại diện cho những sinh vật sống sót sau tận thế, lang thang giữa một thế giới đã mục ruỗng.
Đó chính xác là cảm giác của MGSV.
Một thế giới nơi mọi người đều đang cố vá lại những phần đã mất của bản thân.
Venom Snake và cú lừa lớn nhất lịch sử game
Twist cuối của MGSV từng khiến rất nhiều người chơi tranh cãi. Sau hàng chục giờ đồng hồ, game tiết lộ rằng nhân vật chúng ta điều khiển không phải Big Boss thật. Anh chỉ là một y sĩ vô danh được cấy ký ức để trở thành "bản sao" của huyền thoại Big Boss.
Đó không chỉ là cú twist dành cho cốt truyện.
Nó là cú twist dành cho chính người chơi.
Kojima đã làm một điều cực kỳ táo bạo. Ông biến player thành Venom Snake. Người chơi không còn đơn thuần điều khiển nhân vật nữa. Người chơi chính là nhân vật.
Ngay từ đầu game, MGSV cho phép chỉnh sửa khuôn mặt avatar. Lúc ấy, ai cũng nghĩ đó chỉ là tính năng tùy biến bình thường. Nhưng thực tế Kojima đang âm thầm nói với chúng ta một điều:
"Đây không phải Big Boss. Đây là bạn."
Toàn bộ trải nghiệm của MGSV vì thế trở nên méo mó theo cách rất đặc biệt. Người chơi dành hàng chục giờ xây dựng huyền thoại Big Boss, chỉ để cuối cùng nhận ra mình chưa bao giờ là Big Boss thật.
Venom Snake là một con người bị tước đoạt danh tính. Anh tồn tại như cái bóng của một huyền thoại khác. Mọi ký ức, mọi lý tưởng và thậm chí cả cuộc đời của anh đều được tạo ra để phục vụ cho hình tượng Big Boss.
Đó là một bi kịch cực kỳ đau đớn.
Venom Snake không có quyền được là chính mình.
Và điều đáng sợ hơn là anh chấp nhận điều đó.
Khoảnh khắc cuối game khi Venom nhìn vào gương rồi đập vỡ hình ảnh phản chiếu không chỉ là cảnh phim dành cho nhân vật. Nó là khoảnh khắc người chơi nhận ra bản thân cũng vừa bị thao túng suốt toàn bộ trò chơi.
MGSV không chỉ kể câu chuyện về chiến tranh. Nó nói về cách huyền thoại nuốt chửng con người.
Skull Face có lẽ mới là nhân vật đau đớn nhất
Trong toàn bộ series Metal Gear, Skull Face không phải phản diện nổi tiếng nhất. Hắn không có charisma kiểu Liquid Snake hay độ biểu tượng như Senator Armstrong. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, Skull Face có lẽ là villain bi thảm nhất mà Kojima từng viết.
Hắn không sinh ra để hủy diệt thế giới. Hắn được tạo ra bởi thế giới.
Skull Face lớn lên tại một vùng đất liên tục bị xâm lược. Quê hương hắn bị thay đổi ngôn ngữ, văn hóa và bản sắc bởi chiến tranh. Hắn mất dần khả năng nói tiếng mẹ đẻ của chính mình. Sau này, những vết bỏng khủng khiếp còn khiến hắn mất luôn gương mặt con người.
Điều hắn căm ghét không chỉ là nước Mỹ hay Big Boss. Điều hắn căm ghét là việc thế giới luôn nghiền nát những kẻ yếu hơn.
Kế hoạch sử dụng ký sinh trùng ngôn ngữ của Skull Face nghe rất điên rồ, nhưng nó phản ánh nỗi ám ảnh lớn nhất của hắn - ngôn ngữ là công cụ thống trị.
Khi một dân tộc mất tiếng nói, họ cũng dần mất đi bản sắc.
Skull Face muốn cả thế giới cảm nhận sự đau đớn mà hắn từng trải qua. Hắn muốn biến "phantom pain" của mình thành nỗi đau của toàn nhân loại.
Đó là lý do Skull Face trở thành nhân vật cực kỳ đáng nhớ dù thời lượng xuất hiện không quá nhiều. Hắn không phải ác nhân đơn thuần. Hắn là sản phẩm cuối cùng của chiến tranh và chủ nghĩa đế quốc.
Một con người đã bị lịch sử bào mòn tới mức chỉ còn lại lòng thù hận.
The Phantom Pain thật ra là một game chống chiến tranh
Đây là điều thú vị nhất về MGSV.
Rất nhiều người nhìn vào gameplay rồi nghĩ đây là game quân sự power fantasy. Người chơi có quân đội riêng, có vũ khí tối tân, có trực thăng chiến đấu và cả vũ khí hạt nhân.
Nhưng càng chơi, game càng khiến người ta cảm thấy trống rỗng.
Kojima cố tình làm điều đó.
Venom Snake càng giết nhiều người, ngoại hình của anh càng biến dạng. Mảnh shrapnel trên đầu dài ra như sừng quỷ. Máu dính trên cơ thể ngày càng khó rửa sạch. Snake dần trở thành thứ mà thế giới nhìn nhận - một con quỷ chiến tranh.
Cơ chế đó không chỉ để trang trí.
Nó là lời nhắc rằng chiến tranh luôn để lại dấu vết lên con người, dù họ có muốn hay không.
Mission nổi tiếng nhất của game - nơi người chơi buộc phải tự tay xử bắn các binh sĩ bị nhiễm ký sinh trùng - có lẽ là khoảnh khắc đau đớn nhất toàn bộ series Metal Gear. Không có boss fight hoành tráng. Không có nhạc nền anh hùng. Chỉ có những người lính đứng chào Venom Snake lần cuối trước khi bị chính chỉ huy của mình bóp cò.
MGSV không tôn vinh chiến tranh.
Nó cho người chơi cảm giác của một người bị chiến tranh ăn mòn từ bên trong.
Đó là lý do dù gameplay cực kỳ vui, cảm xúc mà game để lại lại rất lạnh lẽo.
Một kiệt tác dang dở
Và rồi chúng ta phải nói tới điều khiến MGSV trở nên đặc biệt hơn tất cả.
Nó không hoàn chỉnh.
Trong giai đoạn phát triển The Phantom Pain, mối quan hệ giữa Hideo Kojima và Konami bắt đầu đổ vỡ nghiêm trọng. Kojima Productions bị cắt giảm quyền lực nội bộ. Tên Kojima dần biến mất khỏi marketing. Sau khi game phát hành, Kojima gần như lập tức rời Konami.
Kết quả là MGSV mang cảm giác của một tác phẩm bị cắt ngang giữa chừng.
Chapter 2 ngắn bất thường. Nhiều tình tiết lặp lại. Eli biến mất khỏi cốt truyện. Sahelanthropus chưa được giải quyết triệt để. Chapter 3 gần như chỉ tồn tại dưới dạng dữ liệu bị cắt.
Suốt nhiều năm, cộng đồng fan vẫn luôn đi tìm "mảnh ghép cuối cùng" của MGSV. Họ đào data game, phân tích trailer và cố chứng minh rằng đâu đó vẫn còn chương cuối bị thất lạc.
Nghe quen không?
Đó chính xác là "phantom pain".
Người chơi cảm thấy đau vì một phần của game không tồn tại.
MGSV khiến cộng đồng fan trải nghiệm đúng cảm xúc mà nó đang kể.
Có lẽ Kojima không chủ động tạo ra điều này ngay từ đầu. Nhưng trớ trêu thay, sự dang dở lại khiến The Phantom Pain trở nên đúng với chủ đề của nó hơn bao giờ hết.
Nếu MGSV thực sự hoàn chỉnh, có lẽ nó đã chỉ là một game xuất sắc.
Nhưng vì nó thiếu hụt, nó trở thành thứ gì đó ám ảnh hơn rất nhiều.
Kojima cũng trở thành một phần của The Phantom Pain
Có một góc nhìn rất thú vị về MGSV.
Có lẽ chính Kojima cũng bị mắc kẹt bên trong "phantom pain" của tác phẩm này.
Trong nhiều năm, Metal Gear là đứa con tinh thần lớn nhất sự nghiệp của ông. Nhưng rồi mối quan hệ với Konami tan vỡ. Kojima rời khỏi series mà mình tạo ra. Metal Gear vẫn tồn tại, nhưng thiếu đi linh hồn cũ.
Điều đó giống hệt cảm giác phantom pain ngoài đời thật.
Một phần cơ thể đã biến mất, nhưng cảm giác về nó vẫn còn nguyên.
MGSV vì thế trở thành lời tạm biệt kỳ lạ nhất trong lịch sử game. Nó không khép lại series Metal Gear theo cách hoành tráng. Nó kết thúc bằng khoảng trống.
Một khoảng trống khiến người chơi mãi nghĩ về "điều đáng lẽ có thể xảy ra".
Điều đáng sợ nhất là khoảng trống ấy chưa bao giờ biến mất hoàn toàn.
Cho tới tận hôm nay, mỗi lần nhắc về MGSV, người ta vẫn thường nói:
"Nếu Kojima được hoàn thành game đúng ý thì sao?"
Đó chính là "phantom pain".
The Phantom Pain là cảm giác không thể biến mất
Rất nhiều game hay kết thúc bằng sự thỏa mãn. Người chơi hoàn thành hành trình, đánh bại phản diện và bước ra khỏi thế giới game với cảm giác trọn vẹn.
MGSV làm điều ngược lại.
Nó để lại một vết thương hở.
Chỉ còn lại khoảng trống.
Nhưng có lẽ đó mới là mục tiêu thật sự của Kojima ngay từ đầu. Bởi chiến tranh ngoài đời vốn cũng như vậy. Nó không kết thúc bằng credit chạy lên màn hình. Nó để lại dư chấn kéo dài hàng năm, thậm chí hàng chục năm trong tâm trí con người.
The Phantom Pain không phải game về chiến tranh. Nó là game về dư âm của chiến tranh.
Về những thứ đã mất nhưng chưa bao giờ biến mất hoàn toàn.
Về cảm giác đau ở một phần cơ thể không còn tồn tại.
Và có lẽ đó là lý do sau hơn một thập kỷ, Metal Gear Solid V vẫn khiến người ta day dứt tới vậy.
Nhưng đôi khi, chính những thứ dang dở mới là những thứ ở lại lâu nhất trong ký ức con người.
