Có một điều rất thú vị về Dragon Ball Z mà gần như ai lớn lên cùng bộ anime này rồi cũng sẽ nhận ra. Khi còn nhỏ, phần lớn chúng ta đều yêu quý Goku. Điều đó quá dễ hiểu. Goku mạnh nhất, luôn chiến thắng, luôn vượt qua mọi giới hạn bằng ý chí gần như vô hạn. Anh là kiểu nhân vật được sinh ra để trở thành huyền thoại. Một mặt trời đúng nghĩa của shounen Nhật Bản.
Nhưng rồi thời gian trôi qua. Người xem lớn lên. Cuộc sống bắt đầu xuất hiện những áp lực, những thất bại, những lần cố gắng hết sức nhưng vẫn không bằng người khác. Và cũng từ đó, rất nhiều người dần nhận ra bản thân mình không hề giống Goku.
Chúng ta giống Vegeta hơn.
Một người đàn ông đầy tự trọng. Một chiến binh luôn phải cố gắng nhiều hơn người khác. Một kẻ sinh ra với niềm kiêu hãnh của hoàng tộc, nhưng cả cuộc đời lại bị định mệnh ép phải đứng dưới cái bóng của một người khác. Vegeta không phải nhân vật chính của Dragon Ball. Thậm chí trong nhiều thời điểm, anh tồn tại gần như chỉ để làm nền cho sự vĩ đại của Goku. Nhưng chính nghịch lý ấy lại khiến Vegeta trở thành một trong những nhân vật được yêu thích nhất lịch sử anime.
Vegeta - Kẻ Sinh Ra Để Làm Nền Cho Huyền Thoại
Goku là người được chọn, Vegeta thì không
Vegeta xuất hiện lần đầu như một phản diện thực thụ. Tàn nhẫn, kiêu ngạo và cực kỳ khát máu. Là hoàng tử cuối cùng của tộc Saiyan, anh lớn lên trong sự hủy diệt của hành tinh Vegeta dưới tay Frieza. Từ nhỏ, Vegeta đã được nuôi dưỡng với niềm tin rằng mình là chiến binh ưu tú nhất vũ trụ. Anh không chỉ mạnh, mà còn tin rằng mình sinh ra để đứng trên tất cả.
Và rồi anh gặp Goku.
Đó là khoảnh khắc toàn bộ bi kịch của Vegeta bắt đầu.
Nếu Goku đại diện cho bản năng tự do, cho thiên tài tự nhiên và cho ánh sáng của định mệnh, thì Vegeta lại đại diện cho ý chí con người. Goku gần như luôn được cốt truyện ưu ái. Anh là kiểu nhân vật càng bị dồn vào đường cùng càng thức tỉnh sức mạnh mới. Trong khi đó Vegeta phải tự kéo bản thân tới cực hạn bằng đau đớn, tự trọng và cả sự ám ảnh.
Bi kịch lớn nhất của Vegeta không phải thất bại
Điều đau đớn nhất với Vegeta không nằm ở việc anh thua cuộc. Mà nằm ở việc anh đã làm tất cả mọi thứ có thể… nhưng vẫn không đủ.
Anh luyện tập nhiều hơn. Hy sinh nhiều hơn. Tự hành hạ bản thân nhiều hơn. Nhưng kết quả cuối cùng vẫn luôn là việc Goku vượt lên phía trước.
Đó là kiểu thất bại khiến người trưởng thành cảm thấy rất thật. Không phải thất bại vì lười biếng hay yếu kém, mà là cảm giác đã cố gắng hết sức nhưng cuộc đời vẫn lạnh lùng chọn một người khác.
Second Place Syndrome và nỗi đau của người trưởng thành
Rất nhiều người ngoài đời sống giống Vegeta hơn là Goku. Không phải ai cũng là thiên tài. Không phải ai cũng là nhân vật chính. Có những người luôn đứng thứ hai. Có những người làm mãi vẫn không được công nhận. Có những người nhìn thấy người khác thành công dễ dàng trong khi bản thân phải trả giá bằng mồ hôi, áp lực và cả sự tự ti.
Đó là lý do càng lớn tuổi, Vegeta càng trở nên gần gũi.
Vegeta Và Archetype “Great Rival” Trong Điện Ảnh
Lancelot và Arthur – Hai mặt của cùng một huyền thoại
Trong nghệ thuật kể truyện tồn tại một hình mẫu gọi là “Great rival” - Đại kình địch. Đây là kiểu nhân vật không tồn tại chỉ để đối đầu nhân vật chính, mà còn để phản chiếu toàn bộ ý nghĩa của nhân vật chính ấy.
Batman có Joker. Sherlock Holmes có Moriarty. Arthur có Lancelot. Và Goku có Vegeta.
Trong truyền thuyết Camelot, Arthur là vị vua được số phận lựa chọn. Người rút thanh kiếm khỏi tảng đá. Người đại diện cho ánh sáng chính danh của huyền thoại. Nhưng người chiến binh mạnh nhất Bàn Tròn lại là Lancelot.
Lancelot không phải nhà vua. Không phải trung tâm của huyền thoại. Nhưng lại là hiệp sĩ tài năng nhất, bi tráng nhất và cũng đau đớn nhất. Ông sống cả đời trong mâu thuẫn giữa danh dự, lòng trung thành và khát vọng cá nhân. Lancelot tồn tại để làm nổi bật sự vĩ đại của Arthur, nhưng đồng thời chính ông mới là người mang nhiều tính “con người” nhất.
Goku là mặt trời, Vegeta là chiến binh dưới ánh mặt trời ấy
Vegeta cũng như Lancelot.
Goku là huyền thoại. Vegeta là con người đứng dưới huyền thoại ấy.
Một người được định mệnh lựa chọn. Một người phải chiến đấu cả đời để được công nhận. Một người đại diện cho ánh sáng tự nhiên. Một người đại diện cho sự cố gắng đầy đau đớn.
Đó là lý do Vegeta luôn mang cảm giác bi tráng rất đặc biệt. Anh biết mình có thể không bao giờ vượt qua Goku. Nhưng anh vẫn tiếp tục tiến lên.
Từ Ác Nhân Thành Người Cha - Character Arc Vĩ Đại Nhất Dragon Ball
Vegeta ban đầu là một con quái vật đúng nghĩa
Dragon Ball chưa bao giờ cố che giấu việc Vegeta từng là một kẻ cực kỳ tàn nhẫn. Anh giết người không gớm tay, xem sinh mạng kẻ yếu như cỏ rác và sống bằng lòng kiêu hãnh cực đoan của người Saiyan.
Vegeta ban đầu không phải anti-hero. Anh là phản diện thực sự.
Bulma và Trunks đã thay đổi Vegeta thế nào?
Điều khiến character arc của Vegeta trở nên đặc biệt là việc anh dần học được cách yêu thương. Lần đầu tiên trong đời, Vegeta có gia đình. Lần đầu tiên anh biết cảm giác bảo vệ người khác thay vì hủy diệt họ.
Bulma và Trunks không làm Vegeta yếu đi. Họ khiến anh trở nên con người hơn.
Khoảnh khắc tự hủy của Majin Vegeta đã thay đổi tất cả
Khi Vegeta ôm Trunks trước lúc tự sát để tiêu diệt Majin Buu, Dragon Ball không còn đơn thuần là anime đánh nhau nữa.
Đó là khoảnh khắc một người đàn ông chấp nhận rằng mình đã thay đổi vì tình yêu thương. Lần đầu tiên trong đời, Vegeta chiến đấu không phải vì pride, mà vì gia đình.
Đó cũng là một trong những phân cảnh giàu cảm xúc nhất lịch sử Anime Shounen.
Majin Vegeta - Khủng Hoảng Bản Ngã Của Một Người Đàn Ông
Tại sao Vegeta lại để Babidi điều khiển?
Rất nhiều người nghĩ Vegeta để Babidi điều khiển chỉ vì muốn mạnh hơn. Nhưng thật ra sâu bên trong, anh làm vậy vì sợ hãi.
Sợ rằng mình đã thay đổi. Sợ rằng cuộc sống yên bình khiến bản thân không còn là chiến binh Saiyan kiêu hãnh năm xưa nữa.
Đó là một nỗi sợ rất “người lớn”. Nỗi sợ đánh mất bản thân giữa guồng quay cuộc sống bình thường.
Cuộc chiến với Goku thực chất không phải để thắng
Vegeta chiến đấu với Goku trong arc Majin không đơn giản để phân định thắng thua. Anh chiến đấu để chứng minh với chính mình rằng “Tôi vẫn là Vegeta”.
Đó là cuộc chiến giữa một con người và nỗi bất lực sâu bên trong bản thân.
Vegeta Và Chủ Nghĩa Hiện Sinh
Một con người sống để chứng minh bản thân
Triết gia Friedrich Nietzsche từng nói: “He who has a why to live can bear almost any how.”
“Kẻ có lý do để sống có thể chịu đựng gần như mọi cách sống.”
Vegeta sống bằng một mục tiêu cực kỳ đơn giản: vượt qua Goku.
Toàn bộ sự tồn tại của anh xoay quanh mục tiêu đó. Anh chiến đấu không phải vì công lý, cũng không vì lý tưởng anh hùng. Anh chiến đấu để khẳng định giá trị của bản thân.
“Nếu không mạnh hơn Goku, tôi là ai?”
Đây chính là tầng sâu triết học của Vegeta.
Jean-Paul Sartre chia sẻ rằng con người sinh ra hoàn toàn trống rỗng và bị ném vào một thế giới vốn dĩ thờ ơ, không có sẵn định mệnh hay mục đích nào cả. Vì vậy, chúng ta buộc phải tự do lựa chọn và tự gánh trách nhiệm kiến tạo nên ý nghĩa cho chính cuộc đời mình. Vegeta không có định mệnh bảo hộ, không có ánh sáng anh hùng. Giá trị duy nhất của anh đến từ việc tự vượt qua chính mình.
Vegeta và chủ nghĩa phi lý của Albert Camus
Albert Camus từng viết về “Huyền thoại Sisyphus” - người đàn ông bị kết án phải đẩy tảng đá lên núi mãi mãi dù biết nó sẽ lăn xuống.
Nhưng Camus nói rằng: “Ta phải tưởng tượng Sisyphus hạnh phúc.”
Vegeta cũng như vậy. Anh biết mình có thể sẽ không bao giờ vượt qua Goku. Nhưng anh vẫn tiếp tục tập luyện. Tiếp tục chiến đấu. Tiếp tục đứng dậy.
Không phải vì chắc chắn sẽ thắng, mà vì đó là con người anh.
“You are number one” – Khoảnh khắc Vegeta trưởng thành thật sự
Khi Vegeta nói với Goku rằng “You are number one”, đó không đơn thuần là lời công nhận sức mạnh.
Đó là khoảnh khắc một người đàn ông chính thức buông bỏ cuộc chiến kéo dài cả đời với cái bóng trước mặt mình. Lần đầu tiên, Vegeta chấp nhận rằng giá trị của bản thân không còn phụ thuộc vào việc thắng hay thua nữa.
Vì Sao Vegeta Là Biểu Tượng Của “Liêm”?
“Liêm” trong văn hóa internet nghĩa là gì?
“Liêm” trong văn hóa mạng hiện đại không còn đơn thuần mang nghĩa đạo đức như trước. Nó dần trở thành một dạng khí chất.
Một người “liêm” là người dù thua, dù bị đời đấm liên tục, vẫn giữ được sự tự trọng cuối cùng của mình.
Vegeta thua rất nhiều, nhưng chưa bao giờ hèn
Vegeta thua Frieza. Thua Cell. Thua Beerus. Thua Goku gần như suốt cả series. Nhưng anh chưa bao giờ van xin số phận. Chưa bao giờ đánh mất niềm kiêu hãnh Saiyan của mình.
Trong khi kẻ khác gặp chuỗi thua như vậy sẽ chọn cách buông xuôi hoặc đổ lỗi cho số phận, Vegeta lại chọn cách đối đầu trực diện. Niềm kiêu hãnh Saiyan của anh không phải là sự tự phụ hão huyền của một đứa trẻ, mà là một đức tin bất tử. Anh có thể quỳ gối trước Frieza trong nước mắt vì bất lực trước đại cục, nhưng chưa bao giờ anh cầu xin sự thương hại. Mỗi lần bị đánh gục, anh lại tự rèn luyện trong phòng trọng lực gấp trăm lần, lấy chính nỗi đau thất bại làm nhiên liệu để đột phá giới hạn.
Cái hay nhất trong sự phát triển của Vegeta là anh đã nâng tầm "kiêu hãnh" từ ích kỷ cá nhân thành sức mạnh bảo vệ. Từ một kẻ chỉ biết đến dòng máu hoàng gia, anh học cách chấp nhận cái sai, biết cúi đầu trước Goku để cứu vũ trụ, và sẵn sàng hy sinh tính mạng vì gia đình. Vegeta chứng minh rằng: Kiêu hãnh không có nghĩa là không bao giờ thất bại, mà là dù có bị vùi dập đến nát bấy, bạn vẫn tự đứng dậy bằng chính đôi chân của mình và ngẩng cao đầu bước.
Vì sao người trưởng thành lại yêu Vegeta?
Bởi ngoài đời thật, đa số chúng ta không sống như Goku.
Chúng ta sống như Vegeta.
Đầy áp lực. Đầy tự ái. Đầy thất bại. Luôn phải cố gắng trong im lặng. Luôn cảm thấy mình chưa đủ giỏi. Nhưng vẫn phải tiếp tục bước đi với chút lòng tự trọng cuối cùng còn sót lại.
Người Đàn Ông Vĩ Đại Nhất Dragon Ball
Vegeta không phải người mạnh nhất Dragon Ball.
Có lẽ anh cũng chưa bao giờ được tạo ra để chiến thắng.
Anh sinh ra để làm nền cho huyền thoại mang tên Goku.
Nhưng trớ trêu thay, chính điều đó lại khiến anh trở thành nhân vật “con người” nhất của cả series. Một chiến binh luôn thất bại, nhưng chưa bao giờ đánh mất khí chất của mình.
Khi còn trẻ, con người luôn mơ mình sẽ trở thành Goku. Nhưng khi lớn lên, chúng ta dần hiểu cuộc sống giống Vegeta hơn nhiều.
Và có lẽ đó là lý do vì sao Vegeta mãi mãi là ...
