Có một quy luật gần như bất thành văn đã tồn tại cùng Spider-Man suốt hơn sáu thập kỷ. Dù cuộc đời Peter Parker có bị quăng quật đến mức nào, dù phải chứng kiến những người thân yêu lần lượt rời xa mình, dù liên tục bị số phận đẩy xuống tận đáy của tuyệt vọng, ở đâu đó trong câu chuyện vẫn luôn tồn tại một tia sáng. Đó là niềm tin rằng ngày mai sẽ tốt đẹp hơn hôm nay. Đó là hy vọng rằng sau tất cả những mất mát, người hùng ấy vẫn sẽ đứng dậy, vẫn tiếp tục đu dây giữa những tòa nhà cao tầng của New York với trái tim hướng về điều thiện. Chính tinh thần ấy đã biến Spider-Man trở thành một trong những biểu tượng lạc quan nhất của văn hóa đại chúng hiện đại.
Spider Noir không tin vào điều đó.
Ngay từ những phút đầu tiên, series mới của Amazon đã cho khán giả cảm nhận được một bầu không khí hoàn toàn khác biệt. Không còn những gam màu tươi sáng quen thuộc của New York hiện đại. Không còn những câu pha trò nhằm xoa dịu bầu không khí căng thẳng. Không còn hình ảnh một cậu thanh niên trẻ tuổi loay hoay giữa trường học, tình yêu và trách nhiệm. Thay vào đó là một thành phố đang chìm dần trong bóng tối. Những con phố phủ đầy sương mù và khói thuốc. Những ngọn đèn đường yếu ớt hắt xuống mặt đường ẩm ướt sau cơn mưa đêm. Những quán bar ngột ngạt nơi các cựu binh chiến tranh cố gắng giết thời gian bằng rượu mạnh và những bản nhạc jazz buồn bã. Một New York không còn là biểu tượng của cơ hội và giấc mơ Mỹ, mà giống như một cơ thể già nua đang âm thầm thối rữa từ bên trong.
Ở trung tâm của thế giới ấy là Ben Reilly.
Sự hiện diện của Ben ngay từ đầu đã cho thấy Spider Noir không hề muốn đi theo bất kỳ công thức Spider-Man nào trước đây. Anh không bước lên màn ảnh như một người hùng. Thậm chí, trong nhiều thời điểm, anh còn chẳng giống một người có khả năng trở thành anh hùng. Ben xuất hiện với dáng vẻ của một người đàn ông đã quá mệt mỏi với cuộc sống. Đôi mắt luôn mang vẻ thiếu ngủ, bộ vest nhàu nhĩ, những bước chân nặng nề và gương mặt chất chứa cảm giác kiệt quệ kéo dài nhiều năm. Đây không phải một nhân vật đang trên hành trình khám phá sức mạnh của bản thân. Đây là một con người đang cố gắng tìm lý do để tiếp tục tồn tại thêm một ngày nữa.
Có lẽ đó cũng là lý do khiến Spider Noir trở nên đặc biệt đến vậy.
Trong khi phần lớn các bộ phim siêu anh hùng hiện đại thường kể câu chuyện về việc đạt được sức mạnh, Spider Noir lại kể câu chuyện về những gì xảy ra sau khi sức mạnh không còn đủ để cứu rỗi một con người.
Ben Reilly không sợ tội phạm. Ben Reilly không sợ cái chết. Thứ khiến anh sợ hãi là chính bản thân mình. Anh là một cựu binh mang theo những di chứng tâm lý kéo dài từ chiến tranh. Một người đàn ông bị mắc kẹt giữa quá khứ và hiện tại. Một kẻ sống sót nhưng chưa bao giờ thật sự trở về từ nơi mình đã sống sót. Mỗi ly rượu anh uống giống như một nỗ lực nhằm làm mờ đi những ký ức không muốn nhớ tới. Mỗi đêm mất ngủ là một lần quá khứ trở về đòi món nợ chưa bao giờ được thanh toán. Trong thế giới của Spider Noir, những con quái vật đáng sợ nhất không phải những gã tội phạm mang siêu năng lực, mà là những vết thương vô hình nằm sâu trong tâm trí con người.
Điều thú vị là bộ phim không hề cố gắng biến Ben thành một hình mẫu đáng ngưỡng mộ. Ngược lại, rất nhiều lần khán giả sẽ cảm thấy khó chịu với anh. Ben ích kỷ. Ben tiêu cực. Ben thường xuyên trốn tránh trách nhiệm. Anh uống rượu quá nhiều, mất niềm tin vào con người và luôn tìm cách đẩy những người muốn giúp đỡ mình ra xa. Nhưng chính những khuyết điểm ấy lại khiến anh trở nên chân thực đến đáng ngạc nhiên. Đây không phải hình tượng người hùng hoàn hảo thường thấy trên màn ảnh. Đây là một con người thật sự đang vật lộn với những sai lầm, nỗi đau và sự bất lực của bản thân.
Spider Noir Không Phải Một Series Siêu Anh Hùng Thông Thường
Đó là lúc người ta bắt đầu nhận ra Spider Noir thực chất không phải một bộ phim siêu anh hùng theo nghĩa truyền thống. Nó là một tác phẩm noir khoác lên mình bộ mặt của Marvel.
Từ những năm bốn mươi của thế kỷ trước, dòng phim noir đã luôn bị ám ảnh bởi những con người thất bại. Những thám tử nghiện thuốc lá. Những cựu binh không thể hòa nhập với xã hội. Những người đàn ông bị giằng xé giữa đạo đức và bản năng sinh tồn. Những thành phố mục nát nơi đồng tiền và quyền lực thao túng mọi thứ. Spider Noir kế thừa gần như toàn bộ ADN ấy. Nếu bỏ đi bộ đồ Người Nhện, câu chuyện của Ben Reilly vẫn hoàn toàn có thể tồn tại như một tác phẩm noir độc lập.
Điều đó được thể hiện rõ nhất thông qua cách bộ phim xây dựng bầu không khí. Mỗi khung hình trong Spider Noir đều mang cảm giác như một bức ảnh được lấy ra từ thời kỳ hoàng kim của Hollywood. Ánh sáng luôn xuất hiện với mục đích rõ ràng. Những khoảng tối không đơn thuần là nơi thiếu ánh sáng mà trở thành một phần của ngôn ngữ kể chuyện. Những chiếc bóng đổ dài trên tường giống như hiện thân của những bí mật đang bị che giấu. Những làn khói thuốc lơ lửng giữa không trung khiến cả thành phố trông như đang bị mắc kẹt trong một giấc mơ u ám không có lối thoát.
Hai Phiên Bản Hình Ảnh Và Một Thí Nghiệm Điện Ảnh Táo Bạo
Chính vì vậy, quyết định táo bạo nhất của Amazon có lẽ không nằm ở việc mời Nicolas Cage vào vai chính. Cũng không nằm ở việc biến Ben Reilly thành trung tâm của câu chuyện. Mà nằm ở lựa chọn phát hành Spider Noir dưới hai phiên bản hình ảnh khác nhau: một bản màu và một bản đen trắng hoàn chỉnh.
Thoạt nhìn, điều này có vẻ giống một chiêu trò quảng bá. Nhưng càng xem, người ta càng nhận ra đây là một quyết định nghệ thuật được tính toán cực kỳ kỹ lưỡng. Bởi phiên bản đen trắng không đơn giản là bản màu bị loại bỏ màu sắc. Nó giống như một bộ phim hoàn toàn khác.
Bản Đen Trắng Không Phải Một Bộ Lọc Instagram
Khi toàn bộ màu sắc biến mất, khán giả buộc phải tập trung vào thứ còn lại: ánh sáng và bóng tối. Đây chính là tinh thần cốt lõi của kỹ thuật Chiaroscuro, một phong cách thị giác nổi tiếng từng được các đạo diễn noir thập niên bốn mươi sử dụng để biến ánh sáng thành công cụ kể chuyện. Trong Spider Noir, ánh sáng không còn chỉ giúp người xem nhìn thấy nhân vật. Nó tiết lộ trạng thái tâm lý của họ. Một nửa gương mặt chìm trong bóng tối có thể nói nhiều hơn cả một đoạn hội thoại dài. Một hành lang hẹp phủ đầy bóng đen có thể tạo ra cảm giác bất an mà không cần bất kỳ cảnh hù dọa nào.
Đó cũng là lý do nhiều khán giả cho rằng phiên bản đen trắng mới là cách trải nghiệm trọn vẹn nhất thế giới của Ben Reilly. Bởi thế giới ấy vốn dĩ đã không còn màu sắc từ rất lâu rồi. Đối với một người đàn ông đã đánh mất người mình yêu, đánh mất niềm tin vào bản thân và dành nhiều năm sống cùng những ký ức chiến tranh, cuộc sống không còn được nhìn bằng những gam màu rực rỡ. Nó chỉ còn là những vùng sáng tối lẫn lộn, nơi ranh giới giữa đúng và sai ngày càng trở nên mờ nhạt.
Phiên Bản Màu Và Lớp Sơn Che Giấu Sự Mục Ruỗng
Nhưng điều đó không có nghĩa phiên bản màu kém thú vị hơn. Nếu phiên bản đen trắng giống như hiện thực trần trụi thì phiên bản màu lại giống một lời nói dối được khoác lên bằng những sắc màu đẹp đẽ. Nhiều khung hình trong phim sở hữu độ bão hòa cao đến bất thường. Ánh đèn neon rực rỡ. Những bộ váy nổi bật. Các biển quảng cáo sáng choang giữa màn đêm. Tất cả tạo cảm giác như một trang truyện tranh cổ điển được kéo thẳng lên màn ảnh.
Và càng nhìn lâu, người ta càng nhận ra vẻ đẹp ấy chỉ là lớp vỏ bên ngoài. Bên dưới nó vẫn là một thành phố đang bị tham nhũng, tội phạm và sự tuyệt vọng ăn mòn từng ngày. Chính sự đối lập ấy đã khiến Spider Noir trở thành một trong những dự án tham vọng nhất mà Sony từng thực hiện với thương hiệu Spider-Man.
Một Người Nhện Đã Đánh Mất Chính Mình
Đây không còn là câu chuyện về một người trẻ học cách trở thành anh hùng. Đây là câu chuyện về một người đàn ông đã đánh mất gần như tất cả, đang cố gắng tìm lại ý nghĩa cuối cùng của cuộc đời mình giữa một thế giới không còn tin vào những điều tốt đẹp.
Ben Reilly Và Cuộc Chiến Chưa Bao Giờ Kết Thúc
Nếu phải chọn ra điểm khác biệt lớn nhất giữa Spider Noir và gần như mọi phiên bản Spider-Man từng xuất hiện trên màn ảnh, câu trả lời có lẽ không nằm ở bối cảnh thập niên 1930, cũng không nằm ở phong cách noir hay những gam màu u ám phủ kín toàn bộ bộ phim. Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở chính nhân vật trung tâm của câu chuyện. Bởi lần đầu tiên sau rất nhiều năm, chúng ta được chứng kiến một Spider-Man không còn là biểu tượng của tuổi trẻ.
Ben Reilly không phải một cậu thiếu niên vừa bước vào đời. Anh cũng không phải một thiên tài khoa học với tương lai rộng mở phía trước. Khi bộ phim bắt đầu, Ben đã là một người đàn ông bị cuộc sống nghiền nát đến mức gần như không còn nhận ra chính mình. Những gì khán giả nhìn thấy trên màn ảnh không phải một siêu anh hùng đang học cách sử dụng sức mạnh, mà là một con người đang cố gắng sống sót qua từng ngày với những vết thương tinh thần chưa bao giờ lành lại.
Chiến tranh đã kết thúc từ lâu, nhưng đối với Ben Reilly, nó chưa từng thật sự rời đi. Nó vẫn tồn tại trong những cơn ác mộng xuất hiện mỗi đêm. Nó vẫn tồn tại trong những khoảng lặng kéo dài giữa các câu thoại. Nó vẫn tồn tại trong cách anh nhìn thế giới bằng đôi mắt của một người đã chứng kiến quá nhiều cái chết để còn có thể tin vào những kết thúc có hậu.
Đó là một trong những khía cạnh thú vị nhất mà Spider Noir khai thác. Phần lớn các tác phẩm siêu anh hùng thường xem sức mạnh là giải pháp. Một khi nhân vật chính có được năng lực đặc biệt, họ sẽ dần trở nên mạnh mẽ hơn, tự tin hơn và cuối cùng vượt qua được những khó khăn của cuộc sống. Spider Noir lại đi theo hướng hoàn toàn ngược lại. Bộ phim đặt ra một câu hỏi khó chịu nhưng rất thực tế: Điều gì xảy ra nếu siêu năng lực không thể chữa lành những tổn thương bên trong tâm hồn?
Ben có thể đu dây giữa những tòa nhà. Anh có thể cảm nhận nguy hiểm. Anh có thể chiến đấu với những kẻ sở hữu sức mạnh phi thường. Nhưng không một năng lực nào trong số đó giúp anh ngủ ngon hơn vào ban đêm. Không một khả năng nào có thể đưa Ruby Williams trở về. Không một cú đấm nào đủ mạnh để đánh bại những ký ức vẫn đang gặm nhấm tâm trí anh mỗi ngày.
Đó là lúc Spider Noir trở nên giống một bộ phim về chấn thương tâm lý hơn là một bộ phim siêu anh hùng.
Ruby Williams – Bóng Ma Luôn Hiện Diện Trong Cuộc Đời Ben
Nếu chiến tranh là vết thương đầu tiên thì Ruby Williams chính là nhát dao thứ hai đâm thẳng vào phần còn lại của tâm hồn Ben Reilly.
Điều đáng buồn là Ruby không xuất hiện quá nhiều trên màn ảnh. Thế nhưng sự hiện diện của cô lại phủ bóng lên gần như toàn bộ câu chuyện. Ruby giống như một ký ức đẹp đã bị thời gian và bi kịch bóp méo đến mức chỉ còn lại đau đớn. Cô không đơn thuần là người phụ nữ Ben từng yêu. Cô đại diện cho cuộc sống mà anh đã đánh mất.
Trong nhiều tác phẩm noir kinh điển, người phụ nữ thường đóng vai trò chất xúc tác khiến nhân vật chính bước vào vòng xoáy bi kịch. Nhưng Ruby lại khác. Cô không kéo Ben xuống địa ngục. Ngược lại, cô là thứ cuối cùng từng kéo anh ra khỏi bóng tối.
Chính vì thế sự ra đi của Ruby không chỉ là mất mát về mặt tình cảm. Nó giống như khoảnh khắc ngọn đèn cuối cùng trong cuộc đời Ben bị dập tắt.
Sau biến cố ấy, Ben không còn sống nữa. Anh chỉ đơn giản là tồn tại.
Và đó là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.
Không Có Quyền Năng, Chẳng Mang Gánh Nặng
Trong lịch sử Spider-Man, có lẽ không tồn tại câu nói nào nổi tiếng hơn triết lý "Sức mạnh càng lớn, trách nhiệm càng cao". Đây gần như là nền móng tạo nên toàn bộ nhân vật Peter Parker trong hơn nửa thế kỷ qua. Nó là lý do Spider-Man luôn đứng dậy sau mỗi lần gục ngã. Nó là lý do anh tiếp tục chiến đấu dù phải đánh đổi gần như mọi thứ.
Nhưng Spider Noir lại bắt đầu từ một nơi hoàn toàn khác.
Thay vì ôm lấy chân lý ấy, Ben Reilly lại bóp méo nó thành một câu nói cay đắng hơn nhiều: "Không có quyền năng, chẳng mang gánh nặng."
Thoạt nghe, đây giống như một câu bông đùa đầy châm biếm. Nhưng càng theo dõi hành trình của Ben, người ta càng nhận ra đây thực chất là một cơ chế tự vệ tâm lý. Sau quá nhiều mất mát, Ben không còn đủ sức để tin rằng trách nhiệm luôn dẫn đến điều tốt đẹp. Trong mắt anh, trách nhiệm chỉ mang tới đau khổ. Trách nhiệm dẫn anh tới chiến tranh. Trách nhiệm khiến anh đánh mất những người mình yêu thương. Trách nhiệm biến cuộc đời anh thành một chuỗi những vết sẹo không bao giờ lành.
Thế nên Ben lựa chọn trốn chạy. Anh tự thuyết phục bản thân rằng nếu không sở hữu sức mạnh, mình sẽ không cần phải gánh vác bất cứ điều gì nữa. Nếu không can thiệp, mình sẽ không phải chứng kiến thêm những bi kịch mới.
Đó là lời nói dối mà anh lặp lại với chính mình mỗi ngày.
Và cũng là lời nói dối mà toàn bộ series đang cố gắng bóc trần.
Robbie Robertson – Người Hùng Thật Sự Của Spider Noir
Trong một thế giới đầy những kẻ sở hữu sức mạnh phi thường, nhân vật khiến tôi ấn tượng nhất lại không phải Ben Reilly.
Đó là Robbie Robertson.
Trong khi Ben dành phần lớn thời lượng để vật lộn với quá khứ, Robbie lại là người duy nhất vẫn kiên định với sự thật. Anh không có khả năng đánh bại tội phạm bằng nắm đấm nên anh sử dụng ngòi bút. Anh không thể đu dây giữa các tòa nhà nên anh lựa chọn đối mặt trực tiếp với những thế lực muốn bịt miệng mình.
Đó là một dạng can đảm khác. Một dạng can đảm thậm chí còn đáng sợ hơn đối với nhiều người.
Bởi lao vào làn đạn khi sở hữu siêu năng lực là một chuyện. Lao vào bóng tối khi chỉ là một con người bình thường lại là chuyện khác hoàn toàn.
Robbie chính là lời nhắc nhở rằng chủ nghĩa anh hùng không được quyết định bởi sức mạnh. Nó được quyết định bởi lựa chọn.
Anh lựa chọn đứng về phía sự thật khi mọi người đều chọn im lặng.
Anh lựa chọn tiếp tục chiến đấu khi hệ thống đã quay lưng với mình.
Anh lựa chọn làm điều đúng đắn ngay cả khi điều đó không mang lại bất kỳ phần thưởng nào.
Và chính Robbie là người đầu tiên khiến Ben bắt đầu nghi ngờ triết lý "Không có quyền năng, chẳng mang gánh nặng" mà bản thân vẫn luôn bám víu.
Bởi trước mặt anh lúc này là một người hoàn toàn không có siêu năng lực nhưng vẫn đang gánh trên vai trách nhiệm của cả một cộng đồng.
Có lẽ đó mới là bài học quan trọng nhất mà Spider Noir muốn gửi gắm. Không phải ai cũng có thể trở thành Spider-Man. Nhưng ai cũng có thể lựa chọn trở thành một người tốt hơn ngày hôm qua.
Janet Ruiz Và Những Điều Kéo Ben Reilly Trở Lại Mặt Đất
Nếu Robbie Robertson đại diện cho lương tâm của Spider Noir thì Janet Ruiz lại là hiện thân của thực tế. Đây là một điều khá thú vị bởi rất nhiều khán giả khi mới xem vài tập đầu thường dễ dàng bỏ qua vai trò của Janet. Cô không có những bài diễn thuyết truyền cảm hứng như Robbie. Không sở hữu những phân cảnh hành động ấn tượng. Cũng không mang vẻ bí ẩn quyến rũ như Cat Hardy. Thế nhưng càng theo dõi, người ta càng nhận ra Janet chính là một trong những nhân vật quan trọng nhất đối với hành trình phát triển của Ben Reilly.
Về bản chất, Ben là một người đang sống trong quá khứ. Mọi suy nghĩ của anh đều bị kéo về những ký ức chiến tranh, về Ruby Williams, về những sai lầm từng xảy ra và những điều anh không thể thay đổi. Đó là lý do Ben luôn mang cảm giác lạc lõng. Anh tồn tại trong hiện tại nhưng tâm trí lại mắc kẹt ở một nơi khác. Mỗi lần nhìn vào Ben, khán giả có cảm giác như đang nhìn một người đang đi bộ trong giấc ngủ của chính mình.
Janet Ruiz xuất hiện để phá vỡ vòng luẩn quẩn ấy.
Không phải bằng những bài học đạo đức lớn lao. Không phải bằng những câu nói triết lý sâu sắc. Cô kéo Ben trở lại thực tại bằng những thứ đơn giản hơn rất nhiều. Tiền thuê văn phòng. Những hóa đơn chưa thanh toán. Những khách hàng đang cần được giúp đỡ. Những con người bình thường đang cố gắng sống sót qua từng ngày trong một thành phố đang mục ruỗng.
Đó là điều Spider Noir làm rất tốt. Bộ phim hiểu rằng đôi khi những thứ giữ chúng ta lại với cuộc sống không phải những lý tưởng vĩ đại. Đôi khi đó chỉ là trách nhiệm đối với những người đang đứng cạnh mình.
Janet không quan tâm Ben từng là ai. Không quan tâm anh là The Spider hay một cựu binh mang đầy tổn thương tâm lý. Điều cô quan tâm là anh cần phải bước tiếp. Cần phải sống trong hiện tại thay vì mãi chôn mình trong những bóng ma của quá khứ.
Đó là lý do cái kết với tấm biển "Riley & Ruiz Investigations" lại có ý nghĩa lớn đến như vậy. Nó không đơn thuần là sự mở rộng của một văn phòng thám tử. Nó là khoảnh khắc Ben lần đầu tiên chấp nhận rằng mình không cần phải gánh vác mọi thứ một mình nữa.
Suốt nhiều năm, Ben luôn cố đóng vai một người hùng cô độc. Anh tin rằng trách nhiệm là thứ phải tự mình mang lấy. Nhưng Janet đã chứng minh điều ngược lại. Đôi khi cách duy nhất để tồn tại là học cách chia sẻ gánh nặng với người khác.
Vì Sao Lại Là Ben Reilly Thay Vì Peter Parker?
Đây là phần hoàn toàn mang tính suy đoán cá nhân và không có bất kỳ xác nhận chính thức nào từ Sony hay Amazon. Tuy nhiên, càng xem Spider Noir, tôi càng cảm thấy lựa chọn Ben Reilly thay vì Peter Parker có thể không đơn thuần là một quyết định sáng tạo.
Trong nhiều năm qua, hình tượng Peter Parker đã trở thành một tài sản thương mại có giá trị khổng lồ. Điều đó đồng nghĩa với việc nhân vật này thường bị ràng buộc bởi rất nhiều quy tắc vô hình. Peter Parker có thể đau khổ. Có thể thất bại. Nhưng cuối cùng anh vẫn phải là Peter Parker mà khán giả quen thuộc.
Anh không thể trở nên quá đen tối.
Anh không thể hoàn toàn đánh mất lý tưởng.
Anh không thể biến thành một con người cay đắng đến mức khiến khán giả không còn nhận ra mình đang nhìn Spider-Man nữa.
Nhưng Ben Reilly thì khác.
Ben vốn là một nhân vật mang tính ngoại truyện hơn trong lịch sử truyện tranh Marvel. Chính vì thế, đội ngũ biên kịch có nhiều không gian sáng tạo hơn. Họ có thể biến anh thành một cựu binh nghiện rượu. Có thể để anh sống cùng PTSD. Có thể xây dựng một phiên bản Spider-Man đầy khuyết điểm, đầy tổn thương và đôi khi còn khiến người xem cảm thấy khó chịu.
Và thành thật mà nói, chính điều đó mới khiến Spider Noir hoạt động hiệu quả.
Nếu nhân vật chính vẫn là Peter Parker, rất có thể bộ phim sẽ mất đi phần lớn sự gai góc của nó. Bởi Peter vốn được xây dựng để trở thành biểu tượng hy vọng. Trong khi Spider Noir lại là câu chuyện về những con người đang cố tìm kiếm ánh sáng giữa một thế giới gần như đã từ bỏ hy vọng.
Dĩ nhiên đây chỉ là giả thuyết của cá nhân tôi. Nhưng càng nhìn vào cách bộ phim được xây dựng, tôi càng tin rằng Ben Reilly không phải lựa chọn ngẫu nhiên. Anh là nhân vật duy nhất cho phép đội ngũ sản xuất kể một câu chuyện đen tối đến vậy mà vẫn giữ được linh hồn của Spider-Man.
Khi Spider-Man Bước Vào Lãnh Địa Kinh Dị
Nếu nửa đầu Spider Noir khiến người ta nghĩ đây là một bộ phim trinh thám noir pha màu siêu anh hùng thì tập 6 xuất hiện như một cú đấm thẳng vào mặt toàn bộ kỳ vọng đó. Bởi đây là thời điểm bộ phim bất ngờ bước sang một địa hạt khác còn đen tối hơn nhiều - Body Horror - Một thể loại vốn nổi tiếng nhờ những tác phẩm như The Fly, Videodrome hay The Thing.
Điểm đáng sợ nhất của body horror không nằm ở máu me hay những cảnh biến dạng cơ thể. Điều khiến thể loại này ám ảnh là nó khai thác nỗi sợ nguyên thủy nhất của con người: mất quyền kiểm soát chính cơ thể mình.
Spider Noir hiểu rất rõ điều đó.
Trong khi phần lớn các phiên bản Spider-Man khác xem năng lực nhện như một món quà, bộ phim này lại đối xử với nó như một căn bệnh. Một thứ gì đó đang từ từ ăn mòn nhân tính của Ben Reilly từ bên trong.
Khi bị bắt giữ và trói trên bàn thí nghiệm của tiến sĩ Faber, Ben không trải qua một giấc mơ anh hùng. Anh không nhìn thấy bản thân đang cứu thế giới. Thay vào đó, tâm trí anh bị kéo trở lại những ký ức kinh hoàng nhất của chiến tranh. Những phòng phẫu thuật quân sự lạnh lẽo. Những cơ thể bị mổ xẻ. Những tiếng la hét vọng lên từ trong bóng tối. Và rồi là hình ảnh những con nhện đen ngòm bò ra từ bên trong chính cơ thể mình.
Đó là một trong những trường đoạn đáng nhớ nhất của toàn bộ mùa phim.
Bởi lần đầu tiên, Spider-Man không còn được mô tả như một siêu anh hùng. Anh trở thành nạn nhân của chính sức mạnh mình sở hữu.
Điều đáng sợ nằm ở chỗ Ben không thực sự biết điều gì đang xảy ra với bản thân. Anh không biết đâu là năng lực. Đâu là đột biến. Đâu là bệnh tật. Và đâu là dấu hiệu cho thấy mình đang dần mất đi phần người còn sót lại.
Cảm giác ấy bao trùm toàn bộ tập phim như một lớp sương độc. Mỗi khung hình đều khiến người xem có cảm giác rằng cơ thể Ben đang phản bội chính anh. Rằng thứ sức mạnh từng giúp anh sống sót cũng có thể là nguyên nhân khiến anh đánh mất bản thân.
Đây chính là điểm khiến Spider Noir khác biệt so với mọi phiên bản Spider-Man trước đây. Bộ phim không xem năng lực nhện là một giấc mơ. Nó xem đó là một lời nguyền.
Và từ thời điểm ấy trở đi, toàn bộ thế giới của Ben Reilly bắt đầu trở nên đáng sợ hơn bao giờ hết.
Những Con Quái Vật Được Sinh Ra Từ Chiến Tranh
Một trong những quyết định thông minh nhất của Spider Noir là việc bộ phim gần như từ chối sử dụng những phản diện mang tính biểu tượng đã gắn liền với Spider-Man suốt hàng chục năm qua. Không Green Goblin. Không Doctor Octopus. Không Venom. Không những cái tên đã quá quen thuộc với khán giả đại chúng.
Thoạt nhìn, đây có vẻ là một lựa chọn đầy rủi ro. Nhưng càng theo dõi, người ta càng nhận ra đội ngũ biên kịch đang cố gắng theo đuổi một mục tiêu lớn hơn nhiều. Họ không muốn xây dựng những siêu phản diện. Họ muốn xây dựng những nạn nhân.
Đó là một sự khác biệt rất quan trọng.
Trong phần lớn các tác phẩm siêu anh hùng hiện đại, phản diện thường đóng vai trò như vật cản để nhân vật chính vượt qua. Chúng tồn tại để bị đánh bại. Nhưng trong Spider Noir, mỗi phản diện lại giống một tấm gương méo mó phản chiếu số phận của Ben Reilly. Họ không phải những con quái vật đến từ ngoài hành tinh hay những thiên tài điên muốn hủy diệt thế giới. Họ là những con người từng bị chiến tranh nghiền nát theo những cách khác nhau.
Và đó mới là điều đáng sợ nhất.
Bởi chiến tranh trong Spider Noir không kết thúc khi tiếng súng ngừng nổ. Nó tiếp tục sống bên trong những người còn sống sót.
Jimmy Addison – Khi Con Người Trở Thành Vật Thí Nghiệm
Jimmy Addison xuất hiện không quá lâu trong series, nhưng vai trò của hắn lại quan trọng hơn nhiều so với thời lượng xuất hiện trên màn ảnh. Jimmy là một trong những ví dụ đầu tiên cho thấy thế giới này đang vận hành theo logic hoàn toàn khác với những câu chuyện Spider-Man thông thường.
Nếu ở các vũ trụ khác, siêu năng lực thường được xem như một món quà hoặc kết quả của một tai nạn khoa học, thì trong Spider Noir chúng giống những di chứng chiến tranh hơn. Jimmy không giống một siêu phản diện. Hắn giống một cơ thể bị hủy hoại bởi những thứ mà con người không nên đụng tới.
Sức mạnh hệ hỏa của Jimmy không mang vẻ hào nhoáng của truyện tranh. Nó không tạo cảm giác phấn khích. Mỗi lần ngọn lửa bùng lên, khán giả chỉ càng cảm thấy rõ hơn rằng đây là một con người đã bị biến đổi đến mức không còn khả năng quay trở lại cuộc sống bình thường nữa.
Và cũng giống rất nhiều nhân vật khác trong Spider Noir, kết cục của Jimmy không mang màu sắc anh hùng hay bi tráng. Nó đột ngột, cay đắng và đầy vô nghĩa. Giống như chính chiến tranh.
Silvermane – Con Quỷ Mang Bộ Mặt Con Người
Nếu phải chọn ra nhân vật phản diện thể hiện rõ nhất triết lý noir của bộ phim, tôi sẽ chọn Silvermane.
Điều thú vị là phiên bản truyện tranh của Silvermane vốn nổi tiếng với cơ thể nửa người nửa máy. Nhưng Spider Noir đã loại bỏ hoàn toàn yếu tố đó. Thay vì biến hắn thành một quái vật cơ khí, bộ phim lựa chọn thứ đáng sợ hơn nhiều.
Một con người bình thường.
Silvermane trong Spider Noir không có siêu năng lực. Không có công nghệ tương lai. Không sở hữu những khả năng phi thường.
Thế nhưng mỗi lần xuất hiện, hắn vẫn tạo ra cảm giác nguy hiểm hơn hầu hết các nhân vật đột biến trong phim.
Lý do rất đơn giản.
Những con quái vật khác ít nhất vẫn để lộ bản chất của mình ra bên ngoài. Silvermane thì không. Hắn mặc những bộ vest sang trọng. Uống rượu ngon. Điều hành hộp đêm. Trò chuyện bằng giọng điệu lịch thiệp. Nhưng đằng sau vẻ ngoài ấy là một con người đã biến bạo lực thành công cụ kinh doanh.
Spider Noir dường như đang cố tình gửi gắm một thông điệp rất noir thông qua Silvermane. Rằng những kẻ đáng sợ nhất không phải lúc nào cũng mang hình dạng quái vật. Đôi khi chúng ngồi trong văn phòng sang trọng, ký những bản hợp đồng và điều khiển cả thành phố bằng tiền bạc.
Trong thế giới của Ben Reilly, cái ác không có sừng hay nanh vuốt.
Nó đeo cà vạt.
Đó là lý do Silvermane trở thành một trong những phản diện đáng nhớ nhất mùa phim.
Flint Marko – Người Đàn Ông Đã Đánh Mất Tương Lai
Trong số tất cả các phản diện của Spider Noir, Flint Marko có lẽ là nhân vật khiến người xem cảm thấy đau lòng nhất.
Khán giả từng quen với Sandman như một kẻ tội phạm có khả năng điều khiển cát. Nhưng Spider Noir gần như loại bỏ toàn bộ hình ảnh quen thuộc đó. Thay vào đó là một cựu binh đang dần bị chính cơ thể mình phản bội.
Flint không chiến đấu vì tham vọng quyền lực. Anh cũng không muốn trở thành phản diện. Trên thực tế, phần lớn những gì Flint làm trong phim đều xuất phát từ sự tuyệt vọng.
Anh yêu Cat Hardy.
Anh muốn có một cuộc sống bình thường.
Anh muốn thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn của bạo lực.
Nhưng chiến tranh đã cướp đi tất cả những khả năng đó.
Những thí nghiệm mà anh từng trải qua khiến cơ thể biến đổi theo thời gian. Sức mạnh trở thành lời nguyền. Mỗi ngày trôi qua đều là một lời nhắc nhở rằng anh đang chết dần từ bên trong.
Đó là bi kịch quen thuộc của Spider Noir.
Không ai trong số những nhân vật này được lựa chọn số phận của mình.
Họ chỉ cố gắng sống sót trong một thế giới đã quyết định trước kết cục của họ.
Tombstone – Dấu Vết Cuối Cùng Của Chiến Tranh
Tombstone là một ví dụ thú vị khác về cách Spider Noir tái diễn giải những nhân vật quen thuộc. Trong nguyên tác truyện tranh, Lonnie Lincoln là một tên tội phạm mắc chứng bạch tạng với cơ thể gần như bất khả xâm phạm. Nhưng series đã đẩy nhân vật này theo hướng kinh dị hơn nhiều.
Ông không còn là một tên côn đồ đơn thuần. Ông giống một sinh vật đang dần bị biến đổi bởi những can thiệp sinh học khủng khiếp. Những dấu hiệu đột biến trên khuôn mặt khiến Tombstone luôn tạo cảm giác như một thứ gì đó không thuộc về thế giới loài người.
Nhưng điều đáng buồn là đằng sau ngoại hình đáng sợ ấy vẫn là một con người.
Một người lính.
Một nạn nhân khác của thời đại.
Một bằng chứng sống cho thấy chiến tranh không bao giờ kết thúc khi những người lính trở về nhà.
Dirk Leydon – Kẻ Bị Lãng Quên Trở Thành Cơn Ác Mộng
Có lẽ không nhân vật nào thể hiện rõ triết lý đào bới lịch sử Marvel của Spider Noir hơn Dirk Leydon, hay còn được biết đến với cái tên Megawatt.
Trong truyện tranh, đây là một nhân vật gần như vô danh. Một cái tên mà phần lớn độc giả thậm chí còn không nhớ nổi. Nhưng chính vì thế mà bộ phim có thể tự do tái tạo hắn thành bất cứ thứ gì mình muốn.
Và kết quả là một trong những mối đe dọa đáng sợ nhất toàn bộ mùa phim.
Megawatt không phải kiểu phản diện thích diễn thuyết. Hắn không có những triết lý lớn lao. Hắn giống một quả bom hẹn giờ mang hình dạng con người hơn.
Mỗi lần xuất hiện, nhân vật này đều tạo cảm giác rằng mọi thứ có thể phát nổ bất cứ lúc nào.
Đó là kiểu nguy hiểm hỗn loạn mà Spider Noir còn thiếu ở những phản diện khác. Và chính sự hỗn loạn ấy đã góp phần dẫn tới một trong những bi kịch đau đớn nhất của toàn bộ mùa phim.
Mẹ Con Nhà Faber Và Tấn Bi Kịch Của Hy Vọng Đến Quá Muộn
Nếu Flint Marko là nhân vật đáng thương nhất thì mẹ con nhà Faber lại là tuyến truyện bi thảm nhất.
Bởi đây là câu chuyện không có phản diện thực sự.
Chỉ có những con người tuyệt vọng.
Otto Faber là một cựu binh mang trên mình hậu quả của những thí nghiệm thời chiến. Cơ thể anh lão hóa với tốc độ bất thường, như thể thời gian đang cố nuốt chửng anh nhanh hơn tất cả những người khác. Trong khi đó, mẹ anh, tiến sĩ Althea Faber, dành toàn bộ cuộc đời còn lại để tìm cách cứu lấy đứa con trai duy nhất.
Và rồi chính tình yêu ấy lại đẩy bà đến bờ vực đánh mất nhân tính.
Khi Althea bắt giữ Ben Reilly và đưa anh lên bàn thí nghiệm, bộ phim không hề cố gắng biến bà thành một ác nhân điên loạn. Ngược lại, nó cho thấy một người mẹ đã tuyệt vọng đến mức sẵn sàng làm bất cứ điều gì để giữ con mình sống sót.
Đó là thứ khiến câu chuyện này đau lòng.
Bởi ở một thế giới khác, có lẽ Althea đã là người tốt.
Có lẽ Otto đã có cơ hội sống một cuộc đời bình thường.
Có lẽ mọi thứ đã khác.
Nhưng Spider Noir không tin vào chữ "nếu".
Thế giới của bộ phim vận hành bằng hậu quả.
Và đôi khi hậu quả đến trước cả cơ hội sửa chữa.
Khi tia hy vọng cuối cùng vừa xuất hiện, Megawatt đã cướp nó đi. Cái chết của mẹ con nhà Faber không chỉ là một cú sốc kịch bản. Nó là lời khẳng định rõ ràng nhất về bản chất của thế giới này. Một thế giới nơi sự cứu rỗi đôi khi đến quá muộn.
Và đó cũng là lúc người ta nhận ra điều đáng sợ nhất của Spider Noir. Những con quái vật trong bộ phim chưa bao giờ thật sự là quái vật. Chúng chỉ là những con người bị chiến tranh, đau khổ và tuyệt vọng bẻ gãy đến mức không còn nhận ra chính mình nữa.
Cat Hardy Và Bài Học Tàn Nhẫn Nhất Của Spider Noir
Nếu Robbie Robertson đại diện cho lương tâm, Janet Ruiz đại diện cho thực tại và Ruby Williams đại diện cho những gì Ben Reilly đã đánh mất, thì Cat Hardy lại đại diện cho thứ mà anh không bao giờ có thể giữ lại.
Trong lịch sử Spider-Man, khán giả đã quá quen với mô-típ người hùng cuối cùng sẽ tìm được hạnh phúc bên người phụ nữ mình yêu. Dù hành trình có đau khổ đến đâu, dù phải trải qua bao nhiêu biến cố, ở đâu đó vẫn luôn tồn tại một phần thưởng dành cho người tốt. Đó gần như là bản năng của những câu chuyện siêu anh hùng hiện đại.
Spider Noir từ chối hoàn toàn điều đó.
Ngay từ lần đầu xuất hiện, Cat Hardy đã mang trong mình đầy đủ những phẩm chất của một nhân vật femme fatale kinh điển trong điện ảnh noir. Quyến rũ, bí ẩn, khó đoán và luôn khiến người khác cảm thấy mình chỉ đang nhìn thấy một phần rất nhỏ con người thật của cô. Nhưng điều thú vị là Spider Noir không biến Cat thành một người phụ nữ phản bội hay lợi dụng nam chính như những khuôn mẫu noir cổ điển. Bộ phim chọn một hướng đau đớn hơn nhiều.
Cat và Ben thật sự quan tâm đến nhau.
Và chính điều đó mới khiến câu chuyện của họ trở nên bi kịch.
Suốt nhiều tập phim, khán giả có thể cảm nhận được sự kết nối giữa hai nhân vật. Họ đều là những con người đang cố gắng sống sót trong một thế giới đã bị chiến tranh làm cho méo mó. Họ đều mang những vết thương không dễ gì chữa lành. Họ đều hiểu cảm giác cô đơn đến mức nào.
Nhưng Spider Noir không phải câu chuyện về những con người tìm được nhau giữa bóng tối.
Nó là câu chuyện về những con người buộc phải tiếp tục bước đi dù biết mình không thể ở cạnh nhau.
Đó là lý do cái kết của Cat Hardy lại đau đớn đến vậy.
Không có màn đoàn tụ.
Không có nụ hôn dưới mưa.
Không có cảnh người hùng chiến thắng rồi giành được trái tim người đẹp.
Cat lựa chọn Flint Marko.
Và để lại Ben phía sau.
Thoạt nhìn, đây có thể xem là một quyết định khiến nhiều khán giả thất vọng. Nhưng càng suy nghĩ kỹ, người ta càng nhận ra đây là lựa chọn phù hợp nhất với tinh thần của bộ phim. Bởi Spider Noir chưa bao giờ muốn kể một câu chuyện cổ tích.
Nó muốn nói về sự thật.
Và sự thật là cuộc sống không phải lúc nào cũng thưởng công cho những người làm điều đúng đắn.
Ben cứu người.
Ben hy sinh.
Ben chấp nhận đối mặt với những con quỷ trong quá khứ.
Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc anh xứng đáng nhận được hạnh phúc.
Đây chính là bài học tàn nhẫn nhất mà Spider Noir gửi đến nhân vật chính. Tình yêu không phải phần thưởng dành cho người hùng. Không ai nợ bạn một cuộc sống viên mãn chỉ vì bạn đã làm điều đúng đắn.
Trong một thế giới khác, có lẽ Cat đã chạy đi cùng Ben.
Nhưng Spider Noir không diễn ra ở thế giới đó.
Và chính vì thế nó mới đau.
Những Easter Egg Mà Bạn Có Thể Đã Bỏ Lỡ
Bên dưới lớp vỏ noir u tối, Spider Noir vẫn là một tác phẩm được tạo ra bởi những con người yêu lịch sử Spider-Man. Xuyên suốt mùa phim là vô số chi tiết nhỏ được cài cắm dành cho những khán giả chịu khó quan sát.
BR95 Và Bóng Ma Của Clone Saga
Một trong những Easter Egg thú vị nhất xuất hiện rất sớm ở tập đầu tiên. Trong phân cảnh Ben Reilly truy đuổi Jimmy Addison qua đường phố New York, một chiếc xe hơi lướt qua màn hình chỉ trong vài giây ngắn ngủi. Nếu tạm dừng đúng thời điểm, người xem có thể nhìn thấy biển số mang ký hiệu BR95.
Đây gần như chắc chắn là một cái gật đầu dành cho Ben Reilly và sự kiện Clone Saga nổi tiếng trong truyện tranh Marvel.
Chữ BR là viết tắt của Ben Reilly.
Con số 95 đại diện cho năm 1995, thời điểm Clone Saga đạt tới đỉnh điểm và Ben Reilly tạm thời thay thế Peter Parker trở thành Spider-Man chính thức.
Đối với phần lớn khán giả đại chúng, đây chỉ là một biển số xe vô nghĩa. Nhưng với những người từng trải qua thời kỳ Clone Saga, đó là một cái nháy mắt đầy tinh nghịch từ đội ngũ biên kịch.
Daily Bugle Vẫn Luôn Hiện Diện
Mặc dù Peter Parker và J. Jonah Jameson hoàn toàn vắng mặt trong mùa phim đầu tiên, Daily Bugle vẫn xuất hiện nhiều lần xuyên suốt series.
Điều này rất quan trọng.
Nó cho thấy Spider Noir không hề tách biệt khỏi di sản Spider-Man. Bộ phim chỉ đang kể một câu chuyện khác trong cùng một thế giới rộng lớn hơn.
Những tờ báo xuất hiện trên các sạp báo, những tiêu đề thoáng qua trong nền cảnh và các chi tiết liên quan đến Daily Bugle giống như những sợi dây vô hình kết nối Ben Reilly với lịch sử dài hơn nửa thế kỷ của Spider-Man.
Harlem Herald Và Hành Trình Của Robbie Robertson
Một chi tiết khác dễ bị bỏ qua nằm ở cuối mùa phim khi Robbie Robertson thành lập Harlem Herald.
Thoạt nhìn đây chỉ giống một bước phát triển nghề nghiệp của nhân vật. Nhưng thực chất nó đại diện cho chiến thắng lớn nhất của Robbie.
Suốt cả mùa phim, Robbie liên tục bị chèn ép, bị sa thải và bị những thế lực quyền lực tìm cách bịt miệng. Harlem Herald là lời khẳng định rằng sự thật có thể bị trì hoãn, nhưng không thể bị giết chết.
Trong một thế giới noir, đó gần như là một phép màu.
Standard Oil Và Một New York Không Thuộc Lịch Sử
Một chi tiết cực kỳ thú vị khác nằm ở sự xuất hiện của Standard Oil.
Nếu đối chiếu với lịch sử thực tế, Standard Oil đã bị chia tách từ nhiều năm trước thời điểm câu chuyện diễn ra. Tuy nhiên công ty này vẫn xuất hiện trong Spider Noir như thể chưa từng biến mất.
Đây không phải lỗi biên kịch.
Nó là lời nhắc nhở rằng New York của Spider Noir không phải New York ngoài đời thực.
Đây là một thành phố hư cấu, nơi lịch sử rẽ sang hướng khác, nơi những tập đoàn khổng lồ vẫn tiếp tục mở rộng quyền lực trong bóng tối và nơi chủ nghĩa tư bản cực đoan đã trở thành một phần của cảnh quan đô thị.
Spider Noir Là Một Bức Thư Tình Gửi Điện Ảnh Noir
Càng xem Spider Noir, người ta càng nhận ra đây không đơn thuần là một bộ phim Marvel. Thực chất, nó giống một tác phẩm noir được ngụy trang dưới lớp áo siêu anh hùng hơn.
Từng tập phim đều chất đầy những tham chiếu tới thời kỳ vàng son của điện ảnh Hollywood.
The Maltese Falcon
Mối quan hệ giữa Ben Reilly và thế giới tội phạm ngầm mang nhiều nét tương đồng với Sam Spade trong The Maltese Falcon. Cả hai đều là những người đàn ông mang vẻ ngoài bất cần, luôn giữ khoảng cách với thế giới nhưng sâu bên trong vẫn còn sót lại một bộ quy tắc đạo đức mà họ không thể từ bỏ.
Ngay cả Janet Ruiz cũng mang nhiều nét của những nữ thư ký thông minh, sắc sảo từng xuất hiện trong các bộ phim noir kinh điển.
Casablanca
Nếu phải chọn một nhân vật điện ảnh cổ điển giống Ben Reilly nhất, có lẽ đó là Rick Blaine trong Casablanca.
Cả hai đều mang vẻ ngoài lạnh lùng.
Cả hai đều cố thuyết phục bản thân rằng mình không còn quan tâm đến bất kỳ ai nữa.
Và cả hai cuối cùng đều phải đối mặt với sự thật rằng con người không thể mãi sống trong quá khứ.
The Lady From Shanghai
Đỉnh cao của những ảnh hưởng noir có lẽ nằm ở trường đoạn mê cung gương cuối mùa phim. Bất kỳ ai từng xem The Lady from Shanghai của Orson Welles đều sẽ lập tức nhận ra nguồn cảm hứng.
Những tấm gương vỡ vụn phản chiếu vô số phiên bản khác nhau của cùng một con người.
Đó không chỉ là một cảnh hành động đẹp mắt.
Đó là biểu tượng cho toàn bộ bộ phim.
Bởi Spider Noir từ đầu đến cuối luôn nói về những con người đang cố gắng đối diện với phiên bản thật của chính mình.
Khi Con Người Không Thể Trốn Khỏi Chính Mình
Có một chi tiết rất thú vị trong Spider Noir mà tôi nghĩ nhiều người xem lần đầu có thể bỏ lỡ. Xuyên suốt cả mùa phim, Ben Reilly luôn tìm cách bỏ chạy. Anh đổi tên. Anh từ bỏ danh tính cũ. Anh nhấn chìm bản thân trong rượu mạnh, trong những vụ án lặt vặt và trong vô số đêm dài không ngủ. Anh cố biến mình thành một gã thám tử cộc cằn chỉ quan tâm đến việc kiếm sống qua ngày. Nhưng càng bỏ chạy, anh lại càng bị kéo trở về nơi mình muốn rời xa nhất. Đó không phải chiến trường năm xưa. Không phải Ruby Williams. Không phải những con nhện hay những thí nghiệm quái dị. Thứ Ben không thể trốn thoát chính là bản thân mình.
Nếu nhìn theo một góc độ khác, Spider Noir chưa bao giờ là cuộc chiến giữa Ben Reilly và Silvermane. Nó cũng không phải cuộc chiến giữa anh với Megawatt, Tombstone hay bất kỳ dị nhân nào xuất hiện trong phim. Những nhân vật ấy chỉ là biểu hiện bên ngoài của một cuộc chiến lớn hơn rất nhiều đang diễn ra bên trong nhân vật chính. Kẻ thù thật sự của Ben luôn là ký ức. Là cảm giác tội lỗi. Là những câu hỏi không có lời giải đáp. Là sự thật rằng anh đã sống sót trong khi rất nhiều người khác thì không.
Đó là nghịch lý cay đắng nhất của những người sống sót. Người ngoài thường nhìn họ như những kẻ may mắn. Nhưng đôi khi chính họ lại là người phải mang theo gánh nặng lớn nhất. Mỗi ngày tồn tại đều giống như một lời nhắc nhở rằng có những người đã không còn cơ hội nhìn thấy bình minh tiếp theo. Có những cuộc đời đã bị bỏ lại giữa chiến trường. Có những lời hứa không bao giờ được thực hiện. Có những tình yêu không bao giờ có cơ hội đi tới hồi kết.
Ben Reilly sống cùng cảm giác ấy. Anh mang nó như mang theo một vết thương không bao giờ khép miệng. Và cũng giống rất nhiều con người từng bị tổn thương quá nhiều, anh bắt đầu tìm kiếm nguyên nhân cho nỗi đau của mình. Cuối cùng anh đổ lỗi cho sức mạnh. Đổ lỗi cho trách nhiệm. Đổ lỗi cho chiếc mặt nạ. Đổ lỗi cho việc mình đã trở thành The Spider. Nếu không có tất cả những thứ đó, có lẽ cuộc đời anh đã khác. Có lẽ Ruby vẫn còn sống. Có lẽ anh đã có một gia đình bình thường. Có lẽ anh đã không phải thức dậy mỗi đêm giữa những cơn ác mộng kéo dài từ chiến tranh.
Nhưng Spider Noir âm thầm chứng minh một điều hoàn toàn ngược lại. Nỗi đau của Ben không bắt nguồn từ việc anh là The Spider. Nó bắt nguồn từ việc anh là con người.
Đó là điều khiến bộ phim này trưởng thành hơn rất nhiều tác phẩm siêu anh hùng khác. Trong phần lớn những câu chuyện cùng thể loại, sức mạnh luôn là trung tâm. Nhân vật mạnh hơn, thế giới thay đổi. Nhân vật mất sức mạnh, thế giới sụp đổ. Nhưng Spider Noir không nhìn nhận cuộc sống theo cách đơn giản như vậy. Bộ phim hiểu rằng những điều làm con người đau đớn nhất thường không liên quan đến quyền năng. Chúng liên quan đến tình yêu, mất mát, ký ức và sự tiếc nuối. Chúng tồn tại cả khi chúng ta sở hữu sức mạnh của một vị thần lẫn khi chúng ta chỉ là một người bình thường giữa dòng đời.
Đó là lý do Robbie Robertson trở thành một nhân vật quan trọng đến thế. Ông không có bất kỳ siêu năng lực nào. Ông không thể phóng tơ giữa các tòa nhà. Không thể cảm nhận nguy hiểm từ xa. Không thể chiến đấu với những dị nhân được tạo ra từ các thí nghiệm quân sự. Nhưng Robbie vẫn mang trên vai một gánh nặng không kém gì Ben Reilly. Đó là sự thật. Trong một thành phố mà ai cũng có thể bị mua chuộc, Robbie vẫn cố chấp giữ lấy lương tâm của mình như một người giữ ngọn đèn cuối cùng giữa cơn bão. Ông mất việc. Mất vị trí. Mất sự an toàn. Nhưng chưa bao giờ từ bỏ điều mình tin tưởng.
Janet Ruiz cũng vậy. Cô không phải anh hùng. Không phải chiến binh. Không phải người được số phận lựa chọn. Thế nhưng cô vẫn phải gánh vác cuộc sống của chính mình mỗi ngày. Những hóa đơn chưa thanh toán. Những khách hàng cần được giúp đỡ. Những trách nhiệm nhỏ bé nhưng không ai có thể làm thay. Janet hiểu điều mà Ben phải mất cả mùa phim mới học được. Đôi khi thứ giữ con người tiếp tục tồn tại không phải những lý tưởng vĩ đại, mà là những nghĩa vụ bình thường nhất.
Ngay cả Cat Hardy cũng mang theo gánh nặng của riêng mình. Điều khiến tuyến truyện của cô trở nên đau đớn không phải vì cô phản bội Ben. Trái lại, Cat chưa bao giờ thực sự phản bội ai cả. Cô chỉ đưa ra một lựa chọn. Một lựa chọn rất con người. Cuối cùng, Cat rời đi cùng Flint Marko để tìm kiếm cơ hội xây dựng một cuộc sống mới. Đó không phải chiến thắng dành cho Flint. Cũng không phải thất bại dành cho Ben. Đó đơn giản là kết quả của những ngã rẽ mà cuộc đời buộc con người phải lựa chọn.
Và chính khoảnh khắc ấy đã đập vỡ một trong những ảo tưởng lâu đời nhất của dòng phim siêu anh hùng. Chúng ta thường tin rằng nếu người hùng hy sinh đủ nhiều, cuối cùng anh ta sẽ được tưởng thưởng. Nhưng Spider Noir không tin vào điều đó. Bộ phim nhìn thẳng vào khán giả và nói rằng cuộc sống không vận hành theo nguyên tắc công bằng. Bạn có thể làm mọi điều đúng đắn. Có thể dành cả đời để cứu người khác. Có thể chấp nhận mất mát nhiều hơn bất kỳ ai. Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc hạnh phúc sẽ chờ bạn ở cuối con đường.
Đó là một tư tưởng rất noir. Và cũng là một tư tưởng rất thật.
Không Quyền Năng, Không Gánh Nặng
Càng suy nghĩ về Spider Noir, tôi càng cảm thấy tiêu đề của bài viết này không chỉ là một câu nói đáng nhớ trong phim. Nó chính là linh hồn của toàn bộ câu chuyện. Trong suốt tám tập phim, Ben Reilly luôn cố thuyết phục bản thân rằng mọi bất hạnh trong cuộc đời mình bắt nguồn từ quyền năng. Nếu không có sức mạnh, anh sẽ không phải chiến đấu. Nếu không phải chiến đấu, anh sẽ không phải hy sinh. Nếu không phải hy sinh, có lẽ cuộc đời đã dễ chịu hơn rất nhiều.
Đó là một suy nghĩ mà bất kỳ ai từng trải qua mất mát đều có thể đồng cảm. Đôi khi chúng ta nhìn lại cuộc đời mình và cố gắng tìm ra một điểm khởi đầu cho mọi đau khổ. Một lựa chọn sai lầm. Một khoảnh khắc định mệnh. Một con đường lẽ ra không nên bước vào. Chúng ta tự nhủ rằng nếu ngày ấy mọi thứ khác đi, hiện tại có lẽ cũng khác đi.
Nhưng cuộc đời hiếm khi đơn giản như vậy.
Spider Noir dành cả mùa phim để chứng minh rằng Ben đã sai. Gánh nặng không xuất hiện vì quyền năng. Gánh nặng xuất hiện vì con người.
Chúng ta đau khổ vì còn yêu thương.
Chúng ta tiếc nuối vì còn quan tâm.
Chúng ta day dứt vì vẫn còn lương tâm.
Chúng ta mang theo những vết sẹo vì đã từng thật lòng với ai đó.
Đó là thứ không một siêu năng lực nào tạo ra được. Và cũng không một siêu năng lực nào có thể xóa bỏ được.
Ở cuối cùng, Ben Reilly không đánh bại được quá khứ. Anh không tìm lại Ruby Williams. Anh không có Cat Hardy. Anh không xóa bỏ được những ký ức chiến tranh vẫn đeo bám mình mỗi đêm. Nếu nhìn từ góc độ của những bộ phim siêu anh hùng truyền thống, đây gần như là một thất bại.
Nhưng Spider Noir chưa bao giờ là câu chuyện về chiến thắng.
Nó là câu chuyện về sự chịu đựng.
Về khả năng tiếp tục bước đi khi không còn lý do rõ ràng để bước tiếp.
Về những con người vẫn thức dậy vào buổi sáng dù biết ngày hôm nay sẽ chẳng dễ dàng hơn ngày hôm qua.
Tất cả khiến Ben Reilly trở thành một trong những phiên bản Spider-Man đáng nhớ nhất từng xuất hiện trên màn ảnh. Anh không đại diện cho điều tốt đẹp nhất ở con người. Anh đại diện cho điều chân thật nhất. Một người đàn ông đầy khuyết điểm. Một người đàn ông mệt mỏi. Một người đàn ông luôn muốn bỏ cuộc nhưng cuối cùng vẫn bước tiếp.
Và có lẽ đó mới là định nghĩa gần nhất của lòng dũng cảm.
Không phải chiến thắng.
Không phải sức mạnh.
Không phải những bài diễn thuyết hùng hồn.
Mà là khả năng tiếp tục sống chung với những thứ không thể thay đổi.
Giữa màn đêm của New York, dưới những ngọn đèn vàng úa phản chiếu trên mặt đường ướt mưa, Ben Reilly dần khuất xa khỏi khung hình. Không có khúc khải hoàn ca. Không có chiến thắng huy hoàng. Chỉ còn một người đàn ông tiếp tục bước về phía trước cùng những vết thương mà thời gian không bao giờ chữa lành hoàn toàn.
Và bằng một cách kỳ lạ, đó lại là hình ảnh Spider-Man chân thật nhất mà tôi từng thấy.
