Rời khỏi rạp sau một ngày mưa giông, mình không nghĩ Spider-Man: Brand New Day là bộ phim hoàn hảo nhất về Spider-Man, càng không nghĩ đây là tác phẩm xuất sắc nhất MCU từng tạo ra. Thế nhưng đây lại là lần đầu tiên sau rất nhiều năm mình có cảm giác Marvel thật sự dám để Peter Parker sống cùng những lựa chọn của chính mình, thay vì luôn tìm một con đường để mọi thứ quay trở về trạng thái an toàn. Chính điều đó khiến bộ phim này trở nên đặc biệt, không phải vì quy mô, cũng chẳng phải vì những cái tên mới xuất hiện, mà bởi lần đầu tiên mình thấy Spider-Man phải đối diện với một điều đáng sợ hơn bất kỳ phản diện nào. Đó là việc cậu đang dần không còn là Peter Parker nữa.
Mình hoàn toàn không phải một nhà phê bình phim chuyên nghiệp hay một fan cứng để có thể soi từng chi tiết nhỏ, nên đây sẽ không phải một bài review theo kiểu chấm điểm từng hạng mục hay liệt kê phim có bao nhiêu easter egg. Điều mình muốn nói nhiều hơn là cảm giác sau khi bộ phim kết thúc. Cảm giác rằng Spider-Man cuối cùng đã lớn lên. Đáng tiếc thay, cái giá để trưởng thành của Peter Parker luôn là đánh đổi những thứ mà một con người bình thường đáng ra phải có.
Ai Cũng Muốn Làm Spider-Man, Nhưng Không Ai Muốn Làm Peter Parker
Nếu hỏi một đứa trẻ thích Spider-Man vì điều gì, câu trả lời gần như sẽ giống nhau. Vì bộ đồ quá đẹp. Vì những cú đu tơ giữa New York. Vì mỗi lần tiếp đất đều ngầu đến mức chỉ muốn chạy ngay ra sân trùm cái mặt nạ , hai tay vung vẩy, mồm thì "pew" "pew" rồi giả vờ mình cũng là Người Nhện. Có lẽ ai trong chúng ta từng lớn lên cùng Spider-Man đều đã từng mơ như vậy ít nhất một lần.
Nhưng..
...chẳng mấy ai mơ được làm Peter Parker.
Peter Parker luôn nghèo - nghèo kiết xác. Luôn đến muộn. Luôn bị hiểu lầm. Luôn bỏ lỡ những người mà cậu yêu thương. Cậu có thể cứu cả thành phố nhưng lại không cứu nổi một buổi hẹn hò. Có thể đánh bại những phản diện hổ báo cáo chồn nhưng lại bất lực nhìn người thân rời xa mình. Spider-Man luôn là người chiến thắng trong mắt công chúng, còn Peter Parker gần như là một LOSER - Vâng, cậu bạn ăn đủ nghĩa của từ Loser - vừa là một kẻ thất bại, vừa phải hứng chịu quá nhiều mất mát.
Brand New Day không cố làm khán giả thương hại Peter. Bộ phim cũng không liên tục nhắc rằng cậu cô đơn đến mức nào. Nó đơn giản để Peter sống và hành hiệp, chính sự bình lặng ấy mới khiến người xem cảm thấy nặng nề. Không còn dì May. Không còn Happy. Không còn Ned. Không còn MJ. Thế giới vẫn tiếp tục quay, chỉ có Peter bị bỏ lại phía sau như một kẻ lạc lối trong chính cuộc đời minh
Bộ phim mở đầu bằng một Peter đã quen với sự cô độc. Không còn những cảnh than thân trách phận, không có những lời độc thoại dài dòng về việc bản thân đã hy sinh bao nhiêu. Cậu thức dậy, mặc bộ đồ, tiếp tục làm Spider-Man rồi trở về căn hộ của mình như thể đó là nhịp sống bình thường nhất trên đời. Chính sự bình thường ấy mới đáng sợ, bởi nó cho thấy Peter đã chấp nhận rằng đây sẽ là cuộc đời của mình.
Đó cũng là khác biệt lớn nhất giữa No Way Home và Brand New Day. Bộ phim trước kể về khoảnh khắc Peter đưa ra quyết định. Bộ phim này kể về việc Peter phải sống với quyết định đó. Nghe thì đơn giản, nhưng điện ảnh siêu anh hùng lại rất hiếm khi dành cả một tác phẩm chỉ để nói về hậu quả. Hầu hết các nhân vật đều có cơ hội sửa sai, có một phép màu nào đó xuất hiện, hoặc chí ít cũng được phần thưởng xứng đáng sau khi cứu thế giới. Peter Parker thì không.
Cá nhân mình nghĩ đây là điều khiến Spider-Man khác biệt với gần như mọi siêu anh hùng khác của Marvel. Tony Stark mất rất nhiều nhưng ông cũng có cả một đế chế để quay về. Thor mất Asgard nhưng vẫn còn những người anh em sát cánh. Steve Rogers đánh đổi cả tuổi trẻ nhưng cuối cùng vẫn có cơ hội sống cuộc đời mình mong muốn. Còn Peter Parker sau No Way Home gần như mất tất cả, và điều đau lòng nhất là chẳng còn ai nhớ rằng cậu từng đánh đổi những thứ ấy.
Đó là một dạng bi kịch rất khó tả. Không ai trách Peter. Không ai căm ghét Peter. Cũng chẳng ai biết để mà cảm ơn Peter. Người duy nhất còn nhớ tất cả chỉ có chính cậu.
(À thực ra có khi Doctor Strange có khi vẫn nhớ đấy, vì ở No Way Home lúc ổng hỏi Wong để mớm thông tin cho khán giả về việc ổng từng xóa ký ức của Wong nên mình cũng ngầm hiểu là thần trú sẽ có hiệu lực với mọi người trừ người niệm chú - nhưng thôi kệ đi, ổng ko xuất hiện ở đây nên cứ tạm thời coi như không ai còn nhớ.)
Trở lại nào ...
... Thế nên khi nhiều người nói Brand New Day có nhịp phim chậm hơn những phần trước, mình lại thấy đó là một lựa chọn hợp lý. Bộ phim không còn cần chứng minh Spider-Man mạnh đến đâu nữa. Điều nó muốn chứng minh là Peter Parker yếu đuối đến mức nào. Và chính sự yếu đuối ấy mới khiến cậu trở thành một siêu anh hùng đáng nhớ.
Bộ Phim Đã Không Phản Bội Cái Kết Của No Way Home
Khả năng cao là mình sẽ gây tranh cãi khi nói điều này, có lẽ mình đã quá già hay sao mà khoảnh khắc mình thích nhất trong cả bộ phim lại không phải một cảnh hành động, không phải màn xuất hiện của Jean Grey, cũng chẳng phải những pha giao chiến mãn nhãn. Đó là lúc MJ đọc lá thư của Peter, lặng người trong vài giây rồi bình tĩnh nhìn thẳng mặt Nhện nhọ và nói: "Tôi không yêu cậu."
Mình biết rất nhiều khán giả đau lòng vì câu nói ấy. Thành thật mà nói, lúc ngồi trong rạp mình có thấy vài tiếng thở dài phía sau. Nhưng với cá nhân thì mình lại thấy khá hài lòng, vì nhận ra Marvel thật sự đã dám đi đến cùng với cái kết của No Way Home.
Nếu MJ chỉ cần đọc xong lá thư là ký ức lập tức quay trở lại, rồi ôm lấy Peter trong nước mắt, toàn bộ giá trị của phần phim trước sẽ sụp đổ chỉ trong vài phút. Cái giá Peter phải trả để cứu đa vũ trụ sẽ biến thành một thử thách tạm thời. Thần chú của Pháp sư tối thượng sẽ như một trò đùa. Những lời hứa, những giọt nước mắt, quyết định đau đớn ở cuối No Way Home sẽ chẳng còn nhiều ý nghĩa, bởi khán giả đều hiểu rằng cuối cùng mọi thứ rồi cũng sẽ được sửa chữa.
Cuộc sống của chúng ta vốn dĩ đâu vận hành như vậy.
Chúng ta vẫn thường nói thời gian có thể chữa lành mọi vết thương. Ờ thì... điều đó đúng, mình cũng không cãi được, nhưng chữa lành không có nghĩa là quay trở về như cũ. Có những người từng yêu nhau rất nhiều, sau vài năm gặp lại vẫn có thể mỉm cười chào nhau như những người xa lạ. Không phải vì ai phản bội ai, cũng chẳng phải vì còn oán hận, mà đơn giản là cuộc sống đã đưa họ đi quá xa khỏi phiên bản ngày trước.
MJ trong Brand New Day cũng giống như vậy. Cô biết đâu đó từng tồn tại một Peter Parker trong cuộc đời mình, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc cô còn yêu con người ấy. Tình yêu chưa bao giờ chỉ được tạo nên từ ký ức. Nó được tạo nên từ những ngày tháng cùng trải qua, từ những lần cãi nhau, những lần làm hòa, những buổi hẹn hò và vô số khoảnh khắc rất bình thường mà phép thuật không thể trả lại chỉ bằng một lá thư.
Chính vì thế, câu nói "Tôi không yêu cậu" nghe thì lạnh lùng, nhưng lại là một trong những lời thoại chân thật nhất mà Marvel từng để nhân vật của mình nói ra. Nó đau, nhưng là nỗi đau có trọng lượng. Nó khiến mình tin rằng những gì Peter đã đánh đổi ở cuối No Way Home vẫn còn nguyên giá trị, chứ không phải chỉ tồn tại để tạo cao trào rồi nhanh chóng bị xóa bỏ ở phần phim kế tiếp.
Thật ra Marvel cũng từng thử kể một câu chuyện tương tự với Gamora sau Avengers: Endgame. Gamora mà chúng ta theo dõi suốt nhiều năm đã hy sinh trên Vormir và sẽ không bao giờ trở lại. Phiên bản xuất hiện sau đó chỉ là một Gamora đến từ dòng thời gian khác, mang cùng gương mặt nhưng không còn ký ức, trải nghiệm hay tình cảm dành cho Peter Quill. Rất nhiều khán giả khi ấy cũng hy vọng hai người sẽ sớm quay lại với nhau, nhưng Marvel lại chọn để Peter chấp nhận rằng người đứng trước mặt mình không còn là người anh từng yêu. Mình luôn đánh giá cao quyết định đó, và Brand New Day khiến mình nhớ đến cảm giác tương tự. Có những con người vẫn còn sống, nhưng mối quan hệ từng tồn tại với họ thì đã thật sự kết thúc.
Đó có lẽ là kiểu mất mát đau nhất mà Marvel từng viết được. Đau vì chia ly không phải bởi cái chết, mà là khi người mình yêu vẫn còn tồn tại trên thế giới này, chỉ là đối với họ - chúng ta chưa từng tồn tại.
Mình nhớ nhiều năm trước Martin Scorsese từng bảo phim Marvel giống công viên giải trí hơn là điện ảnh. Nói ra thì sợ bị ném đá, chứ bản thân mình có phần đồng tình. Đừng vội phán xét mình nhé, không phải vì Marvel làm phim dở, mà vì họ quá tử tế với nhân vật của mình. Hay nói đúng hơn là họ quá chiều lòng fan hâm mộ. Cứ sau mỗi biến cố, dù có khó khăn thế nào, thì rồi cũng sẽ lại có một phép màu nào đó kéo mọi thứ về đúng vị trí cũ. Nó giống như đánh giá một món ăn vậy. Mì Hảo Hảo rất ngon, mình đồng ý, thề chứ lúc đói mà có gói mì Hảo Hảo đút vào mồm thì cao lương mỹ vị gọi bằng cụ, nhưng nó vẫn chỉ là một món ăn liền, không thể sánh với một món ăn được chế biến gia giảm tỉ mỉ được. MCU cũng thế, dù Cliché ngập tràn trong kịch bản, nhưng họ lại quá giỏi trong việc thỏa mãn được các cảm xúc nhất thời, rồi dễ dàng lấn át đi cái mỹ vị nhân gian mà họ đang gần như không có. Bằng chứng là ở các tác phẩn sau End Game, khi họ kể về các siêu anh hùng mới, do ko được xây dựng kỹ nên dẽ bị khán giả bắt lỗi chứ trước đây sạn đầy ra nhưng có ai thèm để ý đâu? (Lấy luôn End Game làm ví dụ, họ sắp xếp để Black Wisdow và Hawkeye - hai phàm nhân không siêu sức mạnh lẫn chưa bao giờ bay ra ngoài không gian - vào vũ trụ vô định để đến hành tinh Vormir lấy Soul Stone ! WTF thành ra với cá nhân Diepzen, việc Góa phụ đen mất mạng là một hy sinh oan uổng chứ chả cảm động gì xất. Ấy thế mà cả tỉ người xem chả mấy ai thấy được những hạt sạn vô lý, bởi cảm xúc của tổng thể mang lại vẫn lấn át được logic căn bản)
Thế nên mình rất mừng khi Brand New Day không làm vậy. Nó để Peter tiếp tục đau. Nghe thì tàn nhẫn, nhưng đôi khi điện ảnh cần tàn nhẫn như thế thì cảm xúc mới còn ở lại sau khi bước ra khỏi rạp. Bộ phim không xóa đi hậu quả của No Way Home, mà biến chính hậu quả ấy thành nền móng cho toàn bộ câu chuyện mới. Với riêng mình, chỉ riêng quyết định đó thôi cũng đủ khiến bộ phim nhận được rất nhiều sự tôn trọng, kể cả khi nó vẫn còn những điểm chưa hoàn hảo ở các phần sau.
Peter Không Còn Đánh Mất Người Khác, Mà Đang Đánh Mất Chính Mình
Nếu phần đầu của Brand New Day khiến mình ấn tượng vì sự cô độc, thì nửa sau của bộ phim lại khiến mình bắt đầu cảm thấy bất an. Không phải vì phản diện mạnh hơn, cũng chẳng phải vì quy mô trận chiến ngày càng lớn, mà bởi lần đầu tiên mình có cảm giác Spider-Man đang trở thành mối nguy hiểm lớn nhất đối với chính Peter Parker.
Marvel từ trước đến nay vẫn rất thích để các siêu anh hùng đối đầu với một phiên bản phản chiếu của bản thân. Iron Man có Iron Monger, Black Panther có Killmonger, Doctor Strange có Sinister Strange... nhưng với Peter lần này, bộ phim không tạo ra một bản sao nào cả. Kẻ đối đầu với Peter chính là sự biến đổi đang diễn ra bên trong cơ thể cậu. Nó âm thầm, chậm rãi và đáng sợ hơn bất kỳ con quái vật CGI nào.
Đáng nể là chỗ biên kịch không biến sự thay đổi ấy thành một chiêu trò hù dọa. Không có những cảnh máu me quá đà hay cố gắng tạo cảm giác kinh dị. Thay vào đó, họ để Peter dần nhận ra cơ thể mình không còn hoàn toàn thuộc về mình nữa. Mỗi lần năng lực phát triển thêm một chút cũng là lúc cậu mất đi thêm một phần quyền kiểm soát. Đó là cảm giác rất khó chịu, bởi nó gần gũi với nỗi sợ mà bất kỳ ai cũng có thể hiểu được. Con người sợ bệnh tật không chỉ vì đau đớn, mà vì đến một lúc nào đó chính cơ thể mình cũng không còn nghe lời mình nữa.
Tom Holland không còn là cậu học sinh hấp tấp của Homecoming, cũng chẳng còn vẻ tự tin sau khi được Tony Stark dìu dắt. Peter bây giờ luôn mang ánh mắt của một người đang cố giữ bình tĩnh trong khi mọi thứ bên trong đã bắt đầu rạn nứt. Có những lúc cậu vẫn pha trò, vẫn cố tỏ ra ổn, nhưng khán giả đều hiểu đó chỉ là một chiếc mặt nạ khác, chẳng khác gì bộ đồ Spider-Man.
Liệt kê dông dài ra lại t. Suốt nhiều năm qua, Peter Parker luôn sợ đánh mất những người mình yêu thương. Còn trong Brand New Day, điều khiến cậu sợ hãi nhất lại là đánh mất chính mình. Hai nỗi sợ nghe có vẻ giống nhau, nhưng thật ra hoàn toàn khác. Một bên là nỗi đau đến từ thế giới bên ngoài, còn bên kia là cảm giác bất lực khi bản thân dần trở thành một người xa lạ.
Khoảnh khắc ấy mình mới thật sự hiểu vì sao bộ phim lại mang tên Brand New Day. Một ngày mới không phải lúc nào cũng là sự khởi đầu đầy hy vọng. Đôi khi nó chỉ đơn giản là ngày đầu tiên bạn nhận ra mình không còn là con người của ngày hôm qua nữa.
Spider-Man Luôn Thay Đổi, Nhưng Chưa Bao Giờ Thôi Là Spider-Man
Nếu chỉ nhìn dưới góc độ phim điện ảnh, nhiều người có thể nghĩ sự biến đổi của Peter là một ý tưởng hoàn toàn mới. Thực ra, truyện tranh Spider-Man đã từng nhiều lần đặt Peter vào những hoàn cảnh còn cực đoan hơn thế. Có thời điểm cậu mọc thêm bốn cánh tay như một con nhện thật sự, từng bị biến thành một sinh vật gần như mất hẳn hình dạng con người, rồi cũng từng trải qua giai đoạn tiến hóa để đổi lấy sức mạnh lớn hơn rất nhiều.
Spider-Man trong comic chưa bao giờ chỉ là một chàng trai biết bắn tơ. Cậu luôn là nhân vật gắn liền với sự đột biến. Điều đó nghe có vẻ hiển nhiên, bởi nguồn gốc sức mạnh vốn đến từ một con nhện biến đổi gen, nhưng mình nghĩ các biên kịch truyện tranh chưa bao giờ muốn dừng lại ở chuyện sinh học. Họ dùng sự biến đổi của cơ thể để nói về sự biến đổi của con người.
Brand New Day cũng đi theo hướng ấy. Bộ phim không bê nguyên bất kỳ sự kiện nào trong comic lên màn ảnh, nhưng tinh thần thì vẫn còn nguyên. Câu hỏi mà nó đặt ra không phải là Peter mạnh đến đâu, mà là Peter còn lại bao nhiêu.
Đó là một câu hỏi nghe rất đơn giản nhưng càng nghĩ lại càng thú vị. Nếu một ngày nào đó cơ thể bạn thay đổi hoàn toàn, trí nhớ cũng không còn như trước, những người yêu thương nhất nhìn bạn như người xa lạ, cuộc sống cũ cũng biến mất, vậy điều gì khiến bạn vẫn là chính mình?
Nghe có vẻ hơi triết học, nhưng thật ra câu hỏi ấy đã tồn tại từ hàng nghìn năm trước thông qua một nghịch lý nổi tiếng mang tên Con tàu Theseus. Chuyện kể rằng có một con tàu được thay từng tấm gỗ một qua nhiều năm. Đến khi toàn bộ những mảnh gỗ cũ đều được thay mới, người ta bắt đầu tranh luận liệu đó còn là con tàu ban đầu hay đã trở thành một con tàu khác.
Mình luôn thích nghịch lý này vì nó không có đáp án tuyệt đối. Nó chỉ buộc chúng ta suy nghĩ về bản sắc của một sự vật. Điều gì mới thật sự định nghĩa một con tàu? Những tấm gỗ? Hình dáng? Hay lịch sử của chính nó?
Peter Parker trong Brand New Day cũng giống như con tàu ấy.
Danh tính không còn.
Bạn bè không còn.
Gia đình không còn.
Tình yêu không còn.
Đến cả cơ thể cũng đang dần thay đổi.
Vậy Peter Parker còn lại điều gì?
Mình nghĩ bộ phim đã âm thầm đưa ra câu trả lời mà không cần bất kỳ lời thoại triết lý nào. Peter vẫn là Peter, không phải vì gương mặt hay ký ức, mà vì cậu vẫn tiếp tục lựa chọn điều đúng đắn. Mỗi lần đứng trước cơ hội bỏ cuộc, Peter lại chọn cứu người. Mỗi lần có lý do để ích kỷ, cậu lại chọn hy sinh. Những lựa chọn ấy mới là thứ tạo nên Peter Parker, chứ không phải bộ đồ Spider-Man.
Điều này cũng vô tình chạm đến một tư tưởng rất thú vị của triết học hiện sinh. Các triết gia hiện sinh thường cho rằng con người không được định nghĩa bởi bản chất có sẵn, mà được định nghĩa bởi chính những lựa chọn mình thực hiện trong cuộc đời. Chúng ta là tổng hòa của những hành động, chứ không phải những danh hiệu hay ký ức.
Nghĩ theo cách đó, Spider-Man chưa bao giờ được tạo ra bởi cú cắn của con nhện. Con nhện chỉ mang đến sức mạnh. Người thật sự tạo ra Spider-Man là Peter Parker, thông qua hàng nghìn lựa chọn rất nhỏ, lặp đi lặp lại suốt nhiều năm. Cậu có thể thay đổi ngoại hình, thay đổi cuộc sống, thậm chí đánh mất mọi mối quan hệ, nhưng chừng nào vẫn còn tiếp tục chọn cứu người, Spider-Man vẫn sẽ tồn tại.
Đó là lý do mình không xem sự biến đổi trong Brand New Day đơn thuần là một bước chuẩn bị cho các phần phim tiếp theo. Nó giống một phép thử hơn. Một phép thử xem Peter Parker sẽ còn giữ được bao nhiêu phần người của mình trước khi sức mạnh nuốt chửng tất cả.
Và có lẽ, đây cũng là lúc mình bắt đầu thấy thương Peter hơn bao giờ hết. Trước đây mình luôn nghĩ bi kịch lớn nhất của Spider-Man là không thể sống như một người bình thường. Sau bộ phim này, mình lại cảm thấy bi kịch thật sự là Peter đang phải cố gắng giữ lấy sự bình thường trong khi chính cuộc đời không còn cho cậu cơ hội đó nữa.
Jean Grey Không Chỉ Đến Để Mở Ra Kỷ Nguyên Dị Nhân, Mà Còn Để Đặt Thêm Một Gánh Nặng Lên Vai Peter
Trước khi phim ra mắt, mình tin rằng rất nhiều người giống mình, đều nghĩ Jean Grey sẽ là quân bài lớn nhất của Brand New Day. Sự xuất hiện của một trong những dị nhân quyền năng nhất Marvel vốn đã đủ để tạo nên vô số giả thuyết về tương lai của MCU. Thế nhưng sau khi xem xong, mình lại thấy Jean Grey không hề cướp đi ánh hào quang của Spider-Man như nhiều người từng lo ngại.
Thật ra, Jean xuất hiện đúng lúc bộ phim cần một nhân vật có thể khiến Peter nhận ra rằng thế giới của mình đang thay đổi nhanh hơn cậu tưởng. Từ trước đến nay, Spider-Man luôn quen đối mặt với những mối nguy rất cụ thể. Một tên cướp ngân hàng, một nhà khoa học điên, một kẻ ngoài hành tinh hay một thực thể đến từ đa vũ trụ. Dị nhân lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Họ không phải người ngoài hành tinh, cũng không phải sản phẩm của công nghệ. Họ là con người, nhưng lại mang trong mình những năng lực vượt ngoài khuôn khổ mà xã hội từng biết.
Đó là lý do mình thích cách bộ phim không biến Jean Grey thành một màn cameo để khán giả vỗ tay. Cô xuất hiện như lời nhắc rằng Spider-Man đang bước vào một thời đại mới, nơi ranh giới giữa người bình thường và siêu năng lực sẽ ngày càng mờ đi. Một thời đại mà Peter có lẽ sẽ không còn là "cậu nhóc đặc biệt" như trước nữa.
Mình cũng để ý một chi tiết khá thú vị. Càng về cuối phim, những xung đột không còn xoay quanh việc đánh bại một kẻ phản diện cụ thể, mà bắt đầu chuyển thành câu hỏi về cách xã hội đối xử với những người khác biệt. Đó vốn luôn là linh hồn của X-Men, và việc Marvel để Spider-Man trở thành người chứng kiến giai đoạn chuyển giao ấy theo mình là một lựa chọn khá thông minh.
Tất nhiên, mình vẫn mong các phần sau sẽ khai thác Jean Grey nhiều hơn. Brand New Day mới chỉ đặt viên gạch đầu tiên. Điều quan trọng nhất mà nhân vật này mang lại không phải sức mạnh, mà là cảm giác rằng thế giới của Peter Parker sẽ còn phức tạp hơn rất nhiều trong tương lai.
Frank Castle Và Peter Parker Chỉ Khác Nhau Ở Một Quyết Định
Nếu Jean Grey đại diện cho tương lai của MCU thì Frank Castle lại giống như một tấm gương phản chiếu Peter Parker. Mình rất thích cách bộ phim để hai con người này đứng cạnh nhau, bởi họ có nhiều điểm chung hơn chúng ta vẫn nghĩ.
Cả hai đều từng mất đi những người quan trọng nhất.
Cả hai đều hiểu cảm giác bất lực.
Cả hai đều từng có đủ lý do để căm ghét thế giới.
Chỉ có điều, sau tất cả những mất mát ấy, họ lại chọn hai con đường hoàn toàn khác nhau.
Frank Castle tin rằng tội ác chỉ chấm dứt khi kẻ gây ra nó không còn tồn tại. Peter Parker thì vẫn luôn tin con người xứng đáng có thêm một cơ hội. Hai triết lý ấy đối lập nhau đến mức chỉ cần một cuộc đối thoại ngắn cũng đủ tạo nên sức nặng hơn cả một trận đánh kéo dài mười phút.
Có lúc mình đã nghĩ, nếu dì May không từng nói câu "Sức mạnh càng lớn, trách nhiệm càng cao", liệu Peter có trở thành một Punisher thứ hai hay không? Mình không dám khẳng định, nhưng Brand New Day khiến câu hỏi ấy trở nên đáng suy ngẫm hơn bao giờ hết. Bởi Peter lúc này đã mất gần như tất cả những gì từng giữ cậu lại với cuộc sống bình thường.
Điều đáng quý nhất là bộ phim không biến Frank thành một người sai hoàn toàn để Peter dễ dàng trở thành chính nghĩa tuyệt đối. Có những lúc mình thật sự hiểu vì sao Frank hành động như vậy. Và chính khi khán giả bắt đầu thấy Frank cũng có lý, lựa chọn của Peter mới trở nên đáng giá. Làm điều đúng chưa bao giờ khó khi mọi người đều đồng ý với bạn. Nó chỉ thật sự khó khi bạn có hàng chục lý do để làm điều ngược lại.
Có lẽ đó cũng là khác biệt lớn nhất giữa một người hùng và một người báo thù. Người báo thù chiến đấu vì quá khứ. Người hùng chiến đấu vì tương lai. Peter Parker vẫn còn là Spider-Man bởi cậu chưa bao giờ từ bỏ niềm tin rằng ngày mai có thể tốt đẹp hơn hôm nay.
Những Hạt Sạn Mình Vẫn Chưa Thật Sự Thông Suốt
Dù dành khá nhiều thiện cảm cho Brand New Day, mình vẫn có một điểm lấn cấn sau khi phim kết thúc. Có thể đây không hẳn là lỗi, cũng có thể đơn giản là mình đã bỏ sót một chi tiết nào đó trong lúc xem, nhưng cảm giác ấy vẫn còn nguyên khi bước ra khỏi rạp.
Đó là vấn đề về cuộc sống hiện tại của Peter Parker.
Bộ phim không hề nhắc đến việc Peter thiếu tiền, cũng không xây dựng hình ảnh cậu phải chật vật xoay xở từng đồng như nhiều phiên bản Spider-Man trước đây. Ngược lại, Peter sở hữu cả một hệ thống nghiên cứu khá hiện đại, liên tục phát triển thiết bị mới và thậm chí còn nhanh chóng chế tạo được công cụ phục vụ cho việc khống chế năng lực dị nhân.
Mình hoàn toàn không có vấn đề với việc Peter chế tạo máy móc. Cậu vốn luôn là một thiên tài. Từ truyện tranh cho đến điện ảnh, khả năng sáng tạo công nghệ gần như đã trở thành một phần bản sắc của Peter Parker. Nếu bảo cậu tự làm ra một thiết bị phức tạp thì mình vẫn sẵn sàng gật đầu và nghĩ đơn giản rằng: "Ừ, Peter nó giỏi mà."
Điều khiến mình băn khoăn lại nằm ở chỗ khác. Những thiết bị ấy đến từ đâu? Ai tài trợ? Peter đang làm việc với ai? Hay cậu có một nguồn lực nào đó mà bộ phim chưa từng nhắc đến?
Thật ra mình không cần một lời giải thích dài dòng. Chỉ cần một đoạn hội thoại khoảng vài chục giây cũng đủ khiến mọi thứ trở nên hợp lý hơn rất nhiều. Chẳng hạn Jean DeWolff đứng ra vận động một quỹ hỗ trợ từ phía cảnh sát New York dành cho những dự án nghiên cứu đặc biệt, hoặc Peter nhận được nguồn tài trợ từ một chương trình nào đó sau những gì cậu đã đóng góp. Chỉ cần một chi tiết nhỏ như vậy là khoảng trống trong logic gần như được lấp đầy.
Đây không phải kiểu hạt sạn khiến mình mất thiện cảm với bộ phim. Nó giống cảm giác đang đọc một cuốn tiểu thuyết rất hay nhưng bỗng nhận ra tác giả quên kể mất một đoạn chuyển cảnh. Mạch truyện vẫn chạy được, chỉ là nếu thêm vài dòng giải thích thì mọi thứ sẽ liền lạc hơn rất nhiều.
May mắn là bộ phim không lạm dụng công nghệ để giải quyết mọi vấn đề. Peter vẫn phải tự mình đối mặt với những lựa chọn khó khăn nhất. Vì thế, cảm giác lấn cấn này chỉ xuất hiện thoáng qua chứ không đủ để làm giảm giá trị chung của tác phẩm.
Hoặc cả chi tiết khó hiểu là Jean Grey với khả năng Mind-hopping / Nhảy tâm trí gì gì đó, sao không nhảy thằng vào trong mấy người làm việc ở DODC - Department of Damage Control một cách âm thầm để mà ăn cắp thông tin luôn, mà lại phải làm mấy trò màu mè gây chú ý làm gì ? Tất nhiên phim nên nhấn mạnh ngay từ đầu là Tổ chức Quản lý thiệt hại - DODC đó rất ra gì và này nọ, có đầy đủ các biện pháp phòng vệ phản kháng lại sức mạnh của Siêu anh hùng, nhưng biên kịch đã làm chưa tới và nếu khán giả khó tính + không phải fan cậu Nhọ thì sẽ thấy rất chi là lấn cấn.
Spider-Man Không Còn Là Một Giấc Mơ Tuổi Thơ
Khi còn nhỏ, mình luôn nghĩ Spider-Man là siêu anh hùng gần gũi nhất. Cậu không phải tỷ phú như Iron Man, không phải vị thần như Thor, cũng chẳng phải một biểu tượng gần như hoàn hảo như Captain America. Peter Parker đi học, bị trễ giờ, bị sếp mắng, lo tiền nhà, thất tình, rồi tối đến mới khoác bộ đồ đỏ xanh đi cứu người. Cậu giống một người bình thường hơn bất kỳ siêu anh hùng nào khác.
Càng lớn lên, mình lại thấy điều khiến Spider-Man trở nên đặc biệt không phải vì cậu gần gũi, mà vì cuộc đời của Peter Parker là điều chẳng ai trong chúng ta thật sự muốn trải qua. Đó là một nghịch lý rất thú vị. Chúng ta yêu Spider-Man vì nhìn thấy chính mình trong Peter, nhưng nếu được lựa chọn, có lẽ chẳng ai muốn sống cuộc đời ấy.
Và mình từng có một bài về Spider-Man Của Tobey Maguire, đối với mình thì đó không chỉ là tuổi thơ mà còn là sự thật trần trụi đau lòng về những gì một siêu anh hùng phải đổi mặt.
Brand New Day khiến cảm giác đó rõ ràng hơn bao giờ hết. Bộ phim gần như không còn cố gắng nuôi dưỡng giấc mơ trở thành siêu anh hùng nữa. Nó bóc dần từng lớp hào nhoáng quen thuộc để lộ ra một con người luôn phải trả giá cho mọi điều tốt đẹp mình làm. Đến cuối phim, mình không còn nhìn Spider-Man như một biểu tượng chiến thắng. Mình nhìn cậu như một người đang cố gắng không đánh mất bản thân giữa vô số lựa chọn nghiệt ngã.
Mình rất thích việc biên kịch không biến Peter thành một người u uất hay căm ghét cuộc đời. Cậu vẫn hài hước, vẫn có những câu pha trò đúng chất Spider-Man. Điều đó càng khiến bộ phim buồn hơn. Bởi đôi khi, những người cười nhiều nhất lại là những người đang cố che đi nhiều vết nứt nhất.
Đó cũng là lúc mình nhận ra câu nói nổi tiếng của dì May đã thay đổi ý nghĩa theo thời gian. Ngày trước, mình luôn hiểu "Sức mạnh càng lớn, trách nhiệm càng cao" như một bài học đạo đức rất đơn giản. Có sức mạnh thì phải giúp đỡ người khác. Chấm hết.
Nhưng càng về sau, đặc biệt là sau No Way Home và Brand New Day, mình lại hiểu câu nói ấy theo một cách khác. Trách nhiệm không chỉ là nghĩa vụ phải làm điều đúng. Trách nhiệm còn là chấp nhận rằng có những cái giá sẽ chẳng bao giờ được hoàn trả.
Có một lúc mình tự hỏi, nếu Peter biết trước mọi chuyện sẽ thành ra thế này thì cậu có còn làm điều tương tự ở cuối No Way Home không? Nghĩ kỹ thì câu trả lời chắc vẫn là có. Đúng ! PHẢI là Có! Đó mới là điều khiến Peter Parker trở thành Spider-Man. Cậu luôn biết cái giá phải trả, chỉ là chưa bao giờ vì thế mà quay lưng với điều đúng.
Vậy Brand New Day Có Phải Bộ Phim Spider-Man Hay Nhất Của Tom Holland?
Nếu mà có ai hỏi mình câu đó khi vừa ra khỏi rạp, câu trả lời có lẽ sẽ là CÓ. Nhưng sau vài ngày ngồi ngẫm lại, mình nghĩ câu trả lời hợp lý hơn là: đây là bộ phim trưởng thành nhất của Tom Holland, chứ chưa chắc đã hoàn hảo nhất.
Homecoming mang đến một Peter Parker rất đúng tuổi, còn vụng về, còn háo hức chứng minh bản thân. Far From Home nói nhiều về áp lực kế thừa di sản của Tony Stark. No Way Home là bản giao hưởng của hoài niệm, nơi ba thế hệ Spider-Man cùng xuất hiện để khép lại một chương rất đẹp của MCU.
Brand New Day thì khác hoàn toàn. Bộ phim gần như không dựa vào cảm giác hoài niệm để lấy lòng khán giả. Những màn xuất hiện của các nhân vật mới đều phục vụ cho câu chuyện của Peter, chứ không phải chỉ để tạo khoảnh khắc bùng nổ trong rạp. Mình rất trân trọng điều đó, bởi Marvel đôi khi đã quá phụ thuộc vào fan-service trong vài năm trở lại đây.
Tất nhiên, phim vẫn chưa hoàn hảo. Mình vẫn nghĩ một vài đoạn ở phần giữa hơi chậm nhịp, một số tình tiết nếu được giải thích kỹ hơn sẽ thuyết phục hơn, và phản diện vẫn chưa tạo được cảm giác ám ảnh như Green Goblin của Willem Dafoe hay Vulture của Michael Keaton. Thế nhưng những điểm ấy không đủ lớn để che lấp điều mà bộ phim làm tốt nhất, đó là khiến mình thật sự quan tâm đến Peter Parker thêm một lần nữa.
Mình từng rất lo rằng sau No Way Home, Marvel sẽ không biết phải đưa Spider-Man đi đâu tiếp. Khi mọi ký ức đã bị xóa, khi cả thế giới không còn nhớ Peter Parker là ai, tưởng như nhân vật này đã rơi vào ngõ cụt. Thế nhưng Brand New Day lại chứng minh điều ngược lại. Hóa ra, xóa sạch quá khứ không phải dấu chấm hết. Đó chỉ là cách để Peter bắt đầu một chương mới, trưởng thành hơn, cô độc hơn và cũng con người hơn.
Nói chung mỗi phim một vẻ, mình thì cứ phim về Nhện nhọ là mình thích nên mình luôn cố xếp chúng gần như ngang hàng.
Spider-Man có thể cứu cả thế giới, nhưng không cứu được Peter Parker
Có người sẽ xem Spider-Man: Brand New Day như một bộ phim mở đường cho kỷ nguyên dị nhân. Có người sẽ nhớ đến Jean Grey, Punisher hay những gợi mở dành cho tương lai của MCU. Tất cả đều đúng, nhưng với riêng mình, đó chỉ là những mảnh ghép của một bức tranh lớn hơn.
Bức tranh ấy mang tên Peter Parker.
Suốt hơn sáu mươi năm tồn tại, Spider-Man vẫn luôn là siêu anh hùng được yêu thích bậc nhất của Marvel. Không phải vì cậu mạnh nhất, thông minh nhất hay sở hữu những trận chiến hoành tráng nhất. Spider-Man sống lâu trong lòng người hâm mộ bởi Peter Parker luôn nhắc chúng ta rằng đôi khi điều dũng cảm nhất không phải là đánh bại cái ác, mà là sáng hôm sau vẫn thức dậy, khoác bộ đồ lên và tiếp tục làm điều đúng, dù biết chắc mình sẽ còn phải đánh đổi thêm rất nhiều thứ.
Đến cuối Brand New Day, Peter không lấy lại được tình yêu của MJ. Cậu cũng không lấy lại danh tính đã mất, không tìm được một cuộc sống dễ dàng hơn và cũng chẳng nhận về bất kỳ phần thưởng nào sau tất cả những gì mình đã hy sinh. Bộ phim kết thúc bằng một tương lai vẫn còn đầy bất định, nhưng kỳ lạ thay, mình lại thấy đó là cái kết đẹp nhất mà Marvel có thể lựa chọn.
Bởi nếu mọi mất mát đều có thể được bù đắp chỉ sau một vài phân cảnh cảm động, thì quyết định ở cuối No Way Home sẽ chẳng còn ý nghĩa. Và nếu Peter luôn được cuộc đời đối xử công bằng, có lẽ cậu cũng sẽ không còn là Spider-Man mà chúng ta yêu quý suốt ngần ấy năm.
Khi màn hình trong rạp dần tối lại, mình chợt nhớ đến câu nói đã đặt làm tiêu đề cho bài viết này. Ban đầu mình cứ nghĩ đó chỉ là một câu nói hay của cộng đồng người hâm mộ. Sau khi xem xong Spider-Man: Brand New Day, mình mới thấy đó có lẽ là cách ngắn gọn nhất để miêu tả toàn bộ bộ phim :
Ai cũng muốn làm Spider-Man.
Nhưng không ai muốn làm Peter Parker.
